TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: THẨM ĐỊNH PHÁP LÝ TRONG GIAO DỊCH M&A
Trong giao dịch M&A, giá trị thực của doanh nghiệp mục tiêu không chỉ nằm ở báo cáo tài chính, mà còn ở tình trạng pháp lý đằng sau những con số đó: vốn đã góp đủ chưa, đất có được sử dụng hợp pháp không, các hợp đồng lớn có bị chấm dứt khi đổi chủ không, và doanh nghiệp có đang gánh nợ thuế hay tranh chấp nào chưa được công bố. Thẩm định pháp lý (Legal Due Diligence) là quá trình rà soát toàn diện các vấn đề này trước khi bên mua quyết định có tiếp tục giao dịch hay không, và với giá bao nhiêu.
Kết quả thẩm định pháp lý là căn cứ để bên mua lựa chọn cấu trúc giao dịch, đàm phán lại giá, yêu cầu bên bán khắc phục vi phạm trước ngày hoàn tất, và soạn các điều khoản cam đoan, bảo đảm, bồi hoàn trong hợp đồng mua bán. Bỏ qua hoặc thẩm định sơ sài, bên mua có thể kế thừa những nghĩa vụ lớn hơn nhiều so với giá trị giao dịch. Bài viết này phân tích các nội dung trọng yếu cần thẩm định pháp lý khi thực hiện giao dịch M&A tại Việt Nam.
Quý khách hàng quan tâm đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 337 926 405; WhatsApp: (+84) 337 926 405; WeChat: (+84) 337 926 405 (ID: pouniverse) để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.
Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Liên hệ:
- Zalo: 0932.191.299
- Gmail: info@quangminhlawfirm.com
- Viber: (+84) 337926405/ (+84) 869672216
- WhatsApp: (+84) 337926405/ (+84) 869672216
- Wechat: (+84) 337926405 (ID: _pouniverse)/ (+84) 869672216 (ID: DQM_Verna)
- Telegram: (+84) 337926405/ (+84) 869672216
I. Tư vấn pháp lý M&A: Thẩm định tư cách pháp lý, vốn, sở hữu và giấy phép
Đây là nhóm nội dung nền tảng, cần thẩm định đầu tiên. Nếu doanh nghiệp không được thành lập hợp lệ, bên bán không phải chủ sở hữu hợp pháp của phần vốn chuyển nhượng, hoặc doanh nghiệp đang hoạt động không có giấy phép, thì các nội dung thẩm định khác gần như không còn ý nghĩa.
a. Tư cách pháp lý
Bên mua cần rà soát:
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (nếu có) và toàn bộ lịch sử thay đổi đăng ký;
- Thông tin trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp có khớp với giấy tờ do bên bán cung cấp hay không, và tình trạng pháp lý của doanh nghiệp (đang hoạt động, tạm ngừng, bị thu hồi Giấy chứng nhận hay ngừng hoạt động tại địa chỉ đăng ký);
- Điều lệ hiện hành, các quy chế nội bộ và các hạn chế về chuyển nhượng vốn, cổ phần;
- Nghị quyết, biên bản họp của Hội đồng thành viên, Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, đặc biệt là các quyết định về tăng vốn, bổ nhiệm người quản lý và các giao dịch lớn;
- Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh và các công ty con, công ty liên kết.
b. Vốn và cơ cấu sở hữu
- Đối chiếu vốn điều lệ đăng ký với vốn thực góp qua chứng từ góp vốn, sao kê ngân hàng và báo cáo tài chính. Xác định doanh nghiệp đã đăng ký điều chỉnh vốn khi thành viên, cổ đông không góp đủ đúng hạn hay chưa;
- Rà soát sổ đăng ký thành viên hoặc sổ đăng ký cổ đông, giấy chứng nhận phần vốn góp hoặc cổ phiếu;
- Kiểm tra cổ phần, phần vốn góp có đang bị cầm cố, thế chấp, bị kê biên hay có tranh chấp không;
- Xác định chủ sở hữu hưởng lợi theo Nghị định 296/2026/NĐ-CP, và các thỏa thuận đứng tên hộ hoặc thỏa thuận cổ đông chưa được công bố;
- Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: kiểm tra tỷ lệ sở hữu nước ngoài, việc tuân thủ điều kiện tiếp cận thị trường, và việc góp vốn qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp.
c. Giấy phép kinh doanh và điều kiện kinh doanh
- Lập danh mục ngành, nghề doanh nghiệp đang thực tế kinh doanh và đối chiếu với ngành, nghề đã đăng ký;
- Kiểm tra giấy phép con đối với ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, như phòng cháy chữa cháy, môi trường, an toàn thực phẩm, giấy phép kinh doanh đối với tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài;
- Xác định thời hạn hiệu lực của từng giấy phép, các điều kiện duy trì, và giấy phép có phải cấp lại hoặc điều chỉnh khi thay đổi chủ sở hữu, người đại diện theo pháp luật hay không;
- Rà soát ưu đãi đầu tư đang hưởng và điều kiện để tiếp tục được hưởng sau giao dịch.
Cơ sở pháp lý: Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung năm 2025); Luật Đầu tư 2025; Nghị định 168/2025/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 296/2026/NĐ-CP.
d. Vấn đề pháp lý thường gặp
- Vốn điều lệ đăng ký lớn nhưng thực góp rất ít, hoặc góp bằng tiền mặt, không có chứng từ hợp lệ.
- Doanh nghiệp kinh doanh ngành, nghề chưa đăng ký, hoặc đã hết hạn giấy phép con nhưng chưa gia hạn.
- Có thỏa thuận đứng tên hộ phần vốn góp, khiến chủ sở hữu thực tế khác với chủ sở hữu trên giấy tờ.
- Nghị quyết tăng vốn, bổ nhiệm người quản lý không đủ tỷ lệ biểu quyết theo Điều lệ, có nguy cơ bị hủy.
II. Tư vấn pháp lý M&A: Thẩm định đất đai, sở hữu trí tuệ và hợp đồng trọng yếu
Tài sản và hợp đồng thường là phần tạo nên phần lớn giá trị doanh nghiệp. Thẩm định nhóm này nhằm xác định doanh nghiệp có thực sự sở hữu hoặc có quyền sử dụng hợp pháp các tài sản cốt lõi không, và các tài sản, hợp đồng đó có còn được giữ nguyên sau khi đổi chủ hay không.
a. Đất đai và tài sản gắn liền với đất
- Kiểm tra Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, quyết định giao đất, cho thuê đất và hợp đồng thuê đất;
- Xác định hình thức sử dụng đất (giao đất có thu tiền, thuê đất trả tiền một lần hay hằng năm), mục đích, thời hạn sử dụng đất, và việc sử dụng đất có đúng mục đích, đúng tiến độ không;
- Rà soát nghĩa vụ tài chính về đất đai: tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đã nộp đủ chưa, có khoản nào đang được ghi nợ hay chậm nộp không;
- Kiểm tra quy hoạch, khả năng bị thu hồi đất, tình trạng thế chấp, và giấy phép xây dựng, hồ sơ hoàn công của các công trình trên đất;
- Với tài sản đi thuê: kiểm tra quyền cho thuê của bên cho thuê, thời hạn còn lại và điều khoản chấm dứt hợp đồng thuê.
Cơ sở pháp lý: Luật Đất đai 2024; Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung).
b. Sở hữu trí tuệ
- Lập danh mục nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, tên miền, phần mềm và quyền tác giả mà doanh nghiệp đang sử dụng;
- Kiểm tra các tài sản trí tuệ quan trọng đã được đăng ký bảo hộ dưới tên doanh nghiệp chưa, hay đang đứng tên cá nhân chủ sở hữu, người sáng lập hoặc công ty liên quan;
- Rà soát hợp đồng li-xăng, chuyển giao công nghệ, và nguy cơ xâm phạm quyền của bên thứ ba;
- Kiểm tra quyền sở hữu đối với sản phẩm trí tuệ do người lao động, đơn vị thuê ngoài tạo ra trong quá trình làm việc.
Cơ sở pháp lý: Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung).
c. Hợp đồng trọng yếu và điều khoản thay đổi quyền kiểm soát
- Xác định các hợp đồng trọng yếu theo giá trị, thời hạn hoặc tầm quan trọng với hoạt động kinh doanh: hợp đồng với khách hàng lớn, nhà cung cấp độc quyền, hợp đồng vay, bảo lãnh, hợp đồng đại lý, nhượng quyền, hợp tác kinh doanh;
- Rà soát điều khoản thay đổi quyền kiểm soát (change of control): điều khoản cho phép đối tác chấm dứt hợp đồng, yêu cầu thanh toán trước hạn hoặc điều chỉnh điều kiện khi chủ sở hữu doanh nghiệp thay đổi. Đây là điều khoản phổ biến trong hợp đồng tín dụng và hợp đồng với đối tác nước ngoài;
- Rà soát điều khoản độc quyền, không cạnh tranh, hạn chế chuyển giao, và điều khoản phạt vi phạm có giá trị lớn;
- Kiểm tra các giao dịch với bên liên quan, như chủ sở hữu, người quản lý hay công ty cùng nhóm, xem có được phê duyệt đúng thẩm quyền và có giá hợp lý không;
- Kiểm tra các khoản bảo lãnh, cam kết mà doanh nghiệp đã đưa ra cho nghĩa vụ của bên thứ ba.
Cơ sở pháp lý: Bộ luật Dân sự 2015; Điều 67, Điều 86, Điều 167 Luật Doanh nghiệp 2020 (giao dịch với người có liên quan).
Vấn đề pháp lý thường gặp
- Nhà xưởng xây dựng không có giấy phép hoặc sai giấy phép, chưa hoàn công, nên không được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu.
- Nhãn hiệu chủ lực đứng tên cá nhân người sáng lập, không thuộc tài sản doanh nghiệp. Sau giao dịch, bên bán vẫn có quyền đối với nhãn hiệu.
- Hợp đồng vay ngân hàng có điều khoản thay đổi quyền kiểm soát. Khi giao dịch hoàn tất mà chưa có chấp thuận của ngân hàng, ngân hàng có quyền thu hồi nợ trước hạn.
- Doanh nghiệp bảo lãnh cho khoản vay của công ty liên quan của bên bán, nhưng nghĩa vụ này không được ghi nhận trên báo cáo tài chính.
Tại sao quý khách hàng nên chọn Công ty Đại Quang Minh
Nguồn nhân lực: Là tập hợp đội ngũ chuyên gia pháp lý doanh nghiệp, chuyên viên pháp lý dự án có quá trình công tác lâu năm tại các Tập đoàn kinh tế tư nhân trong nước; các doanh nghiệp lớn có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.
Chính sách tư vấn: Khách hàng được tặng gói tư vấn pháp lý hoàn toàn miễn phí khi sử dụng dịch vụ tại Công ty.
Tính chuyên nghiệp và kinh nghiệm: Đội ngũ nhân sự am hiểu sâu sắc về lĩnh vực thành lập doanh nghiệp, đảm bảo quá trình tư vấn nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.
Tiết kiệm thời gian: Sử dụng dịch vụ của chúng tôi giúp bạn tiết kiệm thời gian khi mọi thủ tục và hồ sơ liên quan đều được thực hiện trọn gói.
Tuân thủ pháp luật: Chúng tôi đảm bảo mọi quy trình đều tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật hiện hành.
Tính linh hoạt: Dịch vụ tư vấn được thiết kế phù hợp với nhu cầu cụ thể của từng khách hàng, giúp bạn lựa chọn giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp.
Đối tác tin cậy: Công ty Đại Quang Minh đã xây dựng được uy tín trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn thành lập doanh nghiệp với chi phí hợp lý cho nhiều cá nhân và doanh nghiệp trên toàn quốc.
Bảo mật thông tin: Chúng tôi cam kết bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân và thông tin kinh doanh của khách hàng.
Hỗ trợ chi tiết: Cung cấp hướng dẫn đầy đủ về quy trình và yêu cầu, giúp khách hàng hiểu rõ từng bước trong việc thành lập doanh nghiệp.
Tối ưu quy trình: Chúng tôi giúp đơn giản hóa quy trình đăng ký kinh doanh, giảm thiểu rủi ro và những khó khăn có thể phát sinh.
Trải nghiệm khách hàng: Luôn hướng đến việc mang lại trải nghiệm tốt nhất thông qua tư vấn chuyên nghiệp và hỗ trợ tận tâm.
Tập trung phát triển kinh doanh: Khi sử dụng dịch vụ của chúng tôi, bạn có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi mà không cần lo lắng về các thủ tục pháp lý.
III. Tư vấn pháp lý M&A: Thẩm định lao động, tranh chấp và tuân thủ thuế
Đây là nhóm nghĩa vụ mà bên mua kế thừa trực tiếp khi mua cổ phần, phần vốn góp, và thường không thể hiện đầy đủ trên báo cáo tài chính. Kết quả thẩm định nhóm này là căn cứ chủ yếu để xác định khoản tiền giữ lại và phạm vi nghĩa vụ bồi hoàn của bên bán.
a. Lao động
- Rà soát hợp đồng lao động, nội quy lao động đã đăng ký, thỏa ước lao động tập thể, thang lương, bảng lương và chế độ phúc lợi;
- Kiểm tra việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn: có đóng đủ số lao động, đúng mức lương thực trả không, có khoản nợ đọng nào không;
- Kiểm tra hợp đồng và chính sách đối với người quản lý, nhân sự chủ chốt: khoản thưởng, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng, điều khoản không cạnh tranh;
- Kiểm tra giấy phép lao động của người lao động nước ngoài và các tranh chấp lao động, khiếu nại đang tồn tại;
- Xác định nghĩa vụ trợ cấp thôi việc tích lũy và phương án sử dụng lao động nếu giao dịch dẫn đến tái cơ cấu nhân sự.
Cơ sở pháp lý: Bộ luật Lao động 2019; Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
b. Tranh chấp, khiếu kiện và vi phạm hành chính
- Yêu cầu bên bán cung cấp danh sách các vụ tranh chấp đang giải quyết tại tòa án, trọng tài, và các tranh chấp có nguy cơ phát sinh;
- Rà soát các quyết định xử phạt vi phạm hành chính, biên bản thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước trong các lĩnh vực thuế, môi trường, phòng cháy chữa cháy, lao động, cạnh tranh;
- Kiểm tra các bản án, quyết định đã có hiệu lực nhưng doanh nghiệp chưa thi hành;
- Đánh giá khả năng thắng, thua và giá trị nghĩa vụ có thể phát sinh của từng vụ việc.
c. Tuân thủ thuế
- Rà soát tờ khai, quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế nhà thầu của các năm gần nhất;
- Kiểm tra biên bản thanh tra, kiểm tra thuế và các khoản truy thu, phạt chậm nộp;
- Đối chiếu nghĩa vụ thuế trên hệ thống thuế điện tử, xác định khoản nợ thuế và tình trạng mã số thuế;
- Rà soát hồ sơ giao dịch liên kết, việc sử dụng hóa đơn, và nghĩa vụ kê khai thay đối với các lần chuyển nhượng vốn trước đây;
- Xác định các năm chưa được thanh tra, kiểm tra quyết toán. Đây là các năm có rủi ro bị truy thu, cần được bảo vệ bằng điều khoản bồi hoàn riêng trong hợp đồng.
Cơ sở pháp lý: Luật Quản lý thuế 2019; pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân.
Tài liệu cần xem xét:
- Danh mục tài liệu yêu cầu thẩm định gửi bên bán, kèm cam kết của bên bán về tính đầy đủ, chính xác của tài liệu đã cung cấp;
- Báo cáo tài chính đã kiểm toán, hồ sơ quyết toán thuế, sổ sách kế toán;
- Hồ sơ lao động, bảo hiểm xã hội, danh sách người lao động;
- Hồ sơ tranh chấp, quyết định xử phạt, biên bản thanh tra, kiểm tra.
Báo cáo thẩm định pháp lý
Kết quả thẩm định được tổng hợp trong báo cáo thẩm định pháp lý. Báo cáo nên phân loại các vấn đề theo mức độ rủi ro, ví dụ vấn đề ngăn cản giao dịch, vấn đề ảnh hưởng đến giá, và vấn đề cần khắc phục sau giao dịch. Với mỗi vấn đề, báo cáo cần đề xuất giải pháp xử lý cụ thể: khắc phục trước ngày hoàn tất, đưa vào điều kiện tiên quyết, điều chỉnh giá, yêu cầu bồi hoàn riêng, hoặc thay đổi cấu trúc giao dịch.
Vấn đề pháp lý thường gặp
- Doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội trên mức lương thấp hơn lương thực trả, phát sinh nghĩa vụ truy đóng và phạt chậm đóng lớn.
- Bên bán không công bố các tranh chấp đang ở giai đoạn thương lượng hoặc mới có văn bản khiếu nại.
- Các năm gần nhất chưa được thanh tra thuế, trong khi doanh nghiệp có nhiều giao dịch với bên liên kết hoặc sử dụng hóa đơn không hợp lệ.
- Thẩm định chỉ dựa trên tài liệu bên bán cung cấp, không đối chiếu với dữ liệu trên các cổng thông tin công khai và không phỏng vấn người quản lý.
Quý khách hàng quan tâm đến đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 337 926 405; WhatsApp: (+84) 337 926 405; WeChat: (+84) 337 926 405 (ID: pouniverse) để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.
Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Liên hệ:
- Zalo: 0932.191.299
- Gmail: info@quangminhlawfirm.com
- Viber: (+84) 337926405/ (+84) 869672216
- WhatsApp: (+84) 337926405/ (+84) 869672216
- Wechat: (+84) 337926405 (ID: _pouniverse)/ (+84) 869672216 (ID: DQM_Verna)
- Telegram: (+84) 337926405/ (+84) 869672216
Trong quá trình hoạt động, nếu Quý khách hàng có bất cứ thắc mắc hay cần hỗ trợ, hãy liên hệ với Công ty Đại Quang Minh. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng Quý khách hàng trong quá trình xây dựng, hoạt động và phát triển.
Chúc Quý khách hàng phát triển bền vững, đột phá thành công.
Trân trọng cảm ơn./.
BÀI VIẾT LIÊN QUAN:
Bình luận: