TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP TRONG M&A

Trong các hình thức M&A, sáp nhập doanh nghiệp là phương thức tái cấu trúc mang tính toàn diện nhất. Khác với việc mua cổ phần hay phần vốn góp, nơi doanh nghiệp mục tiêu vẫn giữ nguyên tư cách pháp nhân, sáp nhập khiến công ty bị sáp nhập chấm dứt tồn tại, còn toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của nó được chuyển sang công ty nhận sáp nhập. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể nhanh chóng mở rộng quy mô, hợp nhất thị phần, tinh gọn bộ máy và tận dụng hiệu quả cộng hưởng giữa các bên.

Tuy nhiên, chính đặc điểm “kế thừa toàn bộ” khiến sáp nhập trở thành giao dịch tiềm ẩn nhiều rủi ro. Công ty nhận sáp nhập không chỉ tiếp nhận tài sản mà còn gánh cả các khoản nợ, nghĩa vụ thuế, tranh chấp và cam kết với người lao động của công ty bị sáp nhập, kể cả những nghĩa vụ chưa được phát hiện tại thời điểm giao dịch. Bên cạnh đó, các bên phải tuân thủ đồng thời nhiều chế định pháp luật: trình tự tổ chức lại doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, kiểm soát tập trung kinh tế theo Luật Cạnh tranh, điều chỉnh dự án đầu tư theo Luật Đầu tư 2025, cùng các quy định về lao động, thuế và đất đai. Bài viết này phân tích những vấn đề pháp lý trọng yếu mà doanh nghiệp cần lưu ý trước, trong và sau khi thực hiện giao dịch sáp nhập tại Việt Nam.

Quý khách hàng quan tâm đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 337 926 405; WhatsApp: (+84) 337 926 405; WeChat: (+84) 337 926 405 (ID: pouniverse) để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Liên hệ:

- Zalo: 0932.191.299

- Gmail: info@quangminhlawfirm.com

- Viber: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

- WhatsApp: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

- Wechat: (+84) 337926405 (ID: _pouniverse)/ (+84) 869672216 (ID: DQM_Verna)

- Telegram: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

I. Tư vấn pháp lý M&A: Khái niệm sáp nhập doanh nghiệp

Sáp nhập là việc một hoặc một số công ty (công ty bị sáp nhập) chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang một công ty khác (công ty nhận sáp nhập), đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập theo Điều 201 Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung 2025).

Sáp nhập cần được phân biệt với hai hình thức gần gũi là hợp nhất và mua lại. Trong sáp nhập, nếu công ty A nhận sáp nhập công ty B thì B chấm dứt tồn tại, còn A tiếp tục hoạt động và kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ của B. Trong hợp nhất, cả A và B đều chấm dứt tồn tại để hình thành một công ty mới là C. Còn trong mua lại (acquisition), bên mua chỉ nắm quyền kiểm soát thông qua việc mua cổ phần hoặc phần vốn góp, công ty mục tiêu vẫn giữ nguyên tư cách pháp nhân và tiếp tục hoạt động độc lập.

Điểm cốt lõi của sáp nhập là kế thừa toàn bộ nghĩa vụ (nợ, thuế, tranh chấp, nghĩa vụ với người lao động). Vì vậy thẩm định pháp lý công ty bị sáp nhập quan trọng hơn cả trong mua cổ phần thông thường.

Khung pháp lý áp dụng:

• Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi, bổ sung 2025): điều kiện, trình tự, hợp đồng sáp nhập, thông qua nội bộ, quyền của cổ đông phản đối.
• Luật Cạnh tranh 2018 và Nghị định 35/2020: sáp nhập là một trong những hình thức tập trung kinh tế.
• Luật Đầu tư 2025: điều chỉnh dự án đầu tư của công ty bị sáp nhập; thủ tục khi có yếu tố nhà đầu tư nước ngoài.
• Bộ luật Lao động 2019: phương án sử dụng lao động.
• Luật Quản lý thuế 2025 và Thông tư 21/2026/TT-BTC: quyết toán thuế, chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
• Luật Đất đai 2024: chuyển quyền sử dụng đất sang công ty nhận sáp nhập.
• Pháp luật chuyên ngành: tổ chức tín dụng, bảo hiểm, chứng khoán… có quy trình chấp thuận riêng, chặt chẽ hơn.

II. Tư vấn pháp lý M&A: Quy trình sáp nhập doanh nghiệp

Không phải mọi giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài đều phải đăng ký với cơ quan đăng ký đầu tư. Việc xác định đúng giao dịch có thuộc diện phải đăng ký hay không quyết định thứ tự các thủ tục và thời điểm nhà đầu tư được thanh toán, nhận chuyển nhượng.

Bước 1: Đánh giá sơ bộ và cấu trúc

Xác định loại hình các công ty, ngành nghề, yếu tố nước ngoài, có thuộc diện thông báo tập trung kinh tế hay không, và phương án hoán đổi vốn/cổ phần.

Bước 2: Thẩm định pháp lý (Due Diligence)

Tập trung vào công ty bị sáp nhập: vốn điều lệ đã góp đủ chưa, giấy phép con có chuyển giao được không, đất đai, hợp đồng trọng yếu (điều khoản thay đổi quyền kiểm soát hoặc cấm chuyển giao), nợ thuế, bảo hiểm xã hội, tranh chấp, tài sản bảo đảm, sở hữu trí tuệ.

Bước 3: Soạn hợp đồng sáp nhập, gồm các nội dung bắt buộc:

Tên, địa chỉ trụ sở chính của các công ty

Thủ tục và điều kiện sáp nhập

Phương án sử dụng lao động

Cách thức, thủ tục, thời hạn và điều kiện chuyển đổi tài sản, phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty bị sáp nhập thành phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty nhận sáp nhập

Thời hạn thực hiện sáp nhập

Dự thảo Điều lệ công ty nhận sáp nhập

Bước 4: Thông qua nội bộ

Công ty cổ phần: Đại hội đồng cổ đông thông qua với tỷ lệ từ 65% tổng số phiếu biểu quyết của cổ đông dự họp trở lên (trừ khi Điều lệ quy định khác).

Công ty TNHH hai thành viên trở lên: Hội đồng thành viên thông qua với tỷ lệ từ 65% tổng số vốn góp của thành viên dự họp.

Công ty TNHH một thành viên: chủ sở hữu quyết định.

Lưu ý: cổ đông biểu quyết phản đối nghị quyết tổ chức lại công ty có quyền yêu cầu công ty mua lại cổ phần của mình. Cần dự trù dòng tiền cho trường hợp này.

Bước 5: Thông báo cho chủ nợ và người lao động

Hợp đồng sáp nhập phải được gửi đến các chủ nợ và thông báo cho người lao động trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày thông qua.

Bước 6: Thủ tục cạnh tranh (nếu thuộc diện)

Phải thông báo tập trung kinh tế với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trước khi thực hiện nếu đạt một trong các ngưỡng: tổng tài sản hoặc tổng doanh thu trên thị trường Việt Nam từ 3.000 tỷ đồng; giá trị giao dịch từ 1.000 tỷ đồng; hoặc thị phần kết hợp từ 20% trên thị trường liên quan. Thực hiện khi chưa có quyết định cho phép có thể bị phạt đến 5% tổng doanh thu.

Bước 7: Thủ tục thuế

Công ty bị sáp nhập quyết toán thuế, chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Nghĩa vụ thuế còn lại chuyển sang công ty nhận sáp nhập.

Bước 8: Đăng ký thay đổi doanh nghiệp

Công ty nhận sáp nhập đăng ký thay đổi tại Phòng Đăng ký kinh doanh. Sau khi đăng ký, công ty bị sáp nhập chấm dứt tồn tại.

Bước 9: Thủ tục hậu sáp nhập

Điều chỉnh dự án đầu tư, chuyển giấy phép con, sang tên quyền sử dụng đất và tài sản đăng ký quyền sở hữu, thông báo đối tác, ngân hàng, cập nhật hợp đồng lao động.

Tại sao quý khách hàng nên chọn Công ty Đại Quang Minh

Nguồn nhân lực: Là tập hợp đội ngũ chuyên gia pháp lý doanh nghiệp, chuyên viên pháp lý dự án có quá trình công tác lâu năm tại các Tập đoàn kinh tế tư nhân trong nước; các doanh nghiệp lớn có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.

Chính sách tư vấn: Khách hàng được tặng gói tư vấn pháp lý hoàn toàn miễn phí khi sử dụng dịch vụ tại Công ty.

Tính chuyên nghiệp và kinh nghiệm: Đội ngũ nhân sự am hiểu sâu sắc về lĩnh vực thành lập doanh nghiệp, đảm bảo quá trình tư vấn nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.

Tiết kiệm thời gian: Sử dụng dịch vụ của chúng tôi giúp bạn tiết kiệm thời gian khi mọi thủ tục và hồ sơ liên quan đều được thực hiện trọn gói.

Tuân thủ pháp luật: Chúng tôi đảm bảo mọi quy trình đều tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật hiện hành.

Tính linh hoạt: Dịch vụ tư vấn được thiết kế phù hợp với nhu cầu cụ thể của từng khách hàng, giúp bạn lựa chọn giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp.

Đối tác tin cậy: Công ty Đại Quang Minh đã xây dựng được uy tín trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn thành lập doanh nghiệp với chi phí hợp lý cho nhiều cá nhân và doanh nghiệp trên toàn quốc.

Bảo mật thông tin: Chúng tôi cam kết bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân và thông tin kinh doanh của khách hàng.

Hỗ trợ chi tiết: Cung cấp hướng dẫn đầy đủ về quy trình và yêu cầu, giúp khách hàng hiểu rõ từng bước trong việc thành lập doanh nghiệp.

Tối ưu quy trình: Chúng tôi giúp đơn giản hóa quy trình đăng ký kinh doanh, giảm thiểu rủi ro và những khó khăn có thể phát sinh.

Trải nghiệm khách hàng: Luôn hướng đến việc mang lại trải nghiệm tốt nhất thông qua tư vấn chuyên nghiệp và hỗ trợ tận tâm.

Tập trung phát triển kinh doanh: Khi sử dụng dịch vụ của chúng tôi, bạn có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi mà không cần lo lắng về các thủ tục pháp lý.

III. Lưu ý khi có nhà đầu tư nước ngoài

Thứ nhất, điều kiện tiếp cận thị trường. Trước khi sáp nhập, cần rà soát toàn bộ ngành, nghề kinh doanh của cả công ty nhận sáp nhập và công ty bị sáp nhập, đối chiếu với Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo Luật Đầu tư 2025 và các văn bản hướng dẫn. Đặc biệt cần lưu ý trường hợp công ty bị sáp nhập là doanh nghiệp trong nước đang kinh doanh ngành nghề mà nhà đầu tư nước ngoài chưa được tiếp cận hoặc chỉ được tiếp cận có điều kiện. Khi sáp nhập vào một công ty có vốn đầu tư nước ngoài, các ngành nghề này có thể phải loại bỏ hoặc đáp ứng thêm điều kiện, ảnh hưởng trực tiếp đến mục đích kinh doanh của giao dịch.

Thứ hai, tỷ lệ sở hữu nước ngoài theo cam kết quốc tế. Sau sáp nhập, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong công ty nhận sáp nhập sẽ thay đổi theo phương án hoán đổi cổ phần, phần vốn góp. Các bên cần tính toán tỷ lệ sở hữu sau giao dịch và đối chiếu với giới hạn trong Biểu cam kết WTO, các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên (như CPTPP, EVFTA) và pháp luật chuyên ngành. Nếu công ty nhận sáp nhập là công ty đại chúng, cần kiểm tra thêm giới hạn sở hữu nước ngoài (room) theo pháp luật chứng khoán.

Thứ ba, thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần. Trường hợp việc hoán đổi cổ phần, phần vốn góp khiến nhà đầu tư nước ngoài tăng tỷ lệ sở hữu, đặc biệt khi vượt quá 50% vốn điều lệ, khi công ty kinh doanh ngành nghề có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài, hoặc khi công ty có quyền sử dụng đất tại đảo, xã, phường biên giới, ven biển hay khu vực ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, các bên phải thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần tại cơ quan đăng ký đầu tư trước khi đăng ký thay đổi doanh nghiệp. Bỏ qua bước này có thể khiến hồ sơ đăng ký sáp nhập bị từ chối.

Thứ tư, tư cách pháp lý của công ty sau sáp nhập. Khi nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, công ty nhận sáp nhập sẽ phải đáp ứng điều kiện và thực hiện thủ tục đầu tư như nhà đầu tư nước ngoài đối với các hoạt động đầu tư tiếp theo, như thành lập tổ chức kinh tế khác, góp vốn vào doanh nghiệp khác hay thực hiện dự án mới. Đây là hệ quả lâu dài mà doanh nghiệp cần cân nhắc ngay từ giai đoạn thiết kế cấu trúc giao dịch.

Thứ năm, điều chỉnh dự án đầu tư. Nếu công ty bị sáp nhập đang thực hiện dự án đầu tư đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, công ty nhận sáp nhập phải làm thủ tục điều chỉnh để kế thừa dự án. Cần kiểm tra tiến độ thực hiện dự án, nghĩa vụ ký quỹ, ưu đãi đầu tư đang hưởng và điều kiện để tiếp tục được hưởng ưu đãi sau khi thay đổi nhà đầu tư.

Thứ sáu, quy định về ngoại hối. Các giao dịch thanh toán, chuyển vốn, chuyển lợi nhuận liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Nếu công ty bị sáp nhập có tài khoản vốn đầu tư trực tiếp riêng, cần có phương án đóng tài khoản và chuyển số dư sang tài khoản của công ty nhận sáp nhập. Trường hợp sau sáp nhập công ty trở thành đối tượng phải mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục này trước khi tiến hành các giao dịch liên quan.

Thứ bảy, nghĩa vụ thuế của nhà đầu tư nước ngoài. Việc hoán đổi cổ phần, phần vốn góp trong sáp nhập có thể phát sinh thu nhập từ chuyển nhượng vốn chịu thuế đối với nhà đầu tư nước ngoài. Khi bên chuyển nhượng là tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, doanh nghiệp Việt Nam có trách nhiệm kê khai, khấu trừ và nộp thuế thay. Các bên cũng nên xem xét hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và quốc gia của nhà đầu tư để tối ưu nghĩa vụ thuế.

Thứ tám, giấy phép kinh doanh chuyên ngành và lao động nước ngoài. Một số lĩnh vực như bán lẻ, phân phối, logistics, giáo dục đòi hỏi tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải có giấy phép kinh doanh hoặc giấy phép chuyên ngành riêng. Ngoài ra, nếu công ty bị sáp nhập sử dụng người lao động nước ngoài, giấy phép lao động của họ cần được cấp lại hoặc điều chỉnh theo người sử dụng lao động mới là công ty nhận sáp nhập.

Lưu ý: các ngưỡng, điều kiện và thủ tục nêu trên cần được đối chiếu với Luật Đầu tư 2025 và nghị định hướng dẫn đang có hiệu lực trước khi trích dẫn chính thức.

 IV. Tư vấn pháp lý M&A: Rủi ro và một số phương pháp phòng ngừa

Rủi ro lớn nhất trong sáp nhập là các nghĩa vụ ẩn của công ty bị sáp nhập, như khoản nợ chưa ghi nhận, nợ thuế, bảo hiểm xã hội hay tranh chấp tiềm tàng. Để hạn chế rủi ro này, các bên cần tiến hành thẩm định pháp lý kỹ lưỡng và đưa vào thỏa thuận giữa các chủ sở hữu những điều khoản cam đoan, bảo đảm và bồi hoàn rõ ràng.

Thứ hai, chủ nợ có thể phản đối việc sáp nhập hoặc yêu cầu thanh toán trước hạn, nhất là khi hợp đồng tín dụng có điều khoản hạn chế tổ chức lại doanh nghiệp. Doanh nghiệp nên rà soát các hợp đồng vay và xin chấp thuận trước của ngân hàng, tổ chức tín dụng liên quan.

Thứ ba, một số giấy phép con của công ty bị sáp nhập có thể không được chuyển giao sang công ty nhận sáp nhập. Do đó, cần xác định danh mục giấy phép ngay từ giai đoạn thẩm định và chuẩn bị thủ tục xin cấp mới song song để tránh gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Thứ tư, cổ đông biểu quyết phản đối nghị quyết sáp nhập có quyền yêu cầu công ty mua lại cổ phần của mình. Doanh nghiệp cần dự trù nguồn tài chính cho trường hợp này, đồng thời chủ động trao đổi, vận động cổ đông trước khi tổ chức họp.

Thứ năm, việc bỏ sót thủ tục thông báo tập trung kinh tế có thể dẫn đến chế tài nghiêm khắc. Vì vậy, các bên cần tính toán các ngưỡng thông báo theo pháp luật cạnh tranh ngay từ giai đoạn xây dựng cấu trúc giao dịch.

Cuối cùng, việc định giá và xác định tỷ lệ hoán đổi cổ phần, phần vốn góp dễ phát sinh tranh chấp giữa các chủ sở hữu. Để phòng ngừa, các bên nên thuê tổ chức thẩm định giá độc lập và ghi nhận rõ phương pháp định giá, tỷ lệ hoán đổi trong hợp đồng sáp nhập.

Quý khách hàng quan tâm đến đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 337 926 405; WhatsApp: (+84) 337 926 405; WeChat: (+84) 337 926 405 (ID: pouniverse) để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Liên hệ:

- Zalo: 0932.191.299

- Gmail: info@quangminhlawfirm.com

- Viber: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

- WhatsApp: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

- Wechat: (+84) 337926405 (ID: _pouniverse)/ (+84) 869672216 (ID: DQM_Verna)

- Telegram: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

Trong quá trình hoạt động, nếu Quý khách hàng có bất cứ thắc mắc hay cần hỗ trợ, hãy liên hệ với Công ty Đại Quang Minh. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng Quý khách hàng trong quá trình xây dựng, hoạt động và phát triển.

Chúc Quý khách hàng phát triển bền vững, đột phá thành công.

Trân trọng cảm ơn./.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN:

1. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: CÁC HÌNH THỨC MUA BÁN, SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP

2. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: QUY TRÌNH MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP

3. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: THẨM ĐỊNH PHÁP LÝ TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIAO DỊCH M&A