TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: HỢP ĐỒNG MUA BÁN CỔ PHẦN VÀ HỢP ĐỒNG CHUYỂN NHƯỢNG VỐN TRONG GIAO DỊCH M&A

    TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: HỢP ĐỒNG MUA BÁN
    CỔ PHẦN VÀ HỢP ĐỒNG CHUYỂN NHƯỢNG VỐN
    TRONG GIAO DỊCH M&A

    Sau các giai đoạn ký NDA, LOI và thẩm định, mọi thỏa thuận của các bên được ghi nhận chính thức trong hợp đồng mua bán cổ phần (Share Purchase Agreement – SPA) hoặc hợp đồng chuyển nhượng phần vốn góp. Đây là văn bản quan trọng nhất của giao dịch M&A. Hợp đồng không chỉ xác định đối tượng và giá chuyển nhượng, mà còn phân bổ rủi ro giữa các bên, quy định điều kiện để giao dịch được hoàn tất, và là căn cứ để giải quyết khi phát sinh tranh chấp sau giao dịch.

    Trên thực tế, nhiều giao dịch tại Việt Nam vẫn chỉ sử dụng mẫu hợp đồng chuyển nhượng vốn một, hai trang để nộp cho Cơ quan đăng ký kinh doanh. Mẫu này chưa có các cơ chế bảo vệ cần thiết như cam đoan, bảo đảm, bồi hoàn hay điều kiện tiên quyết. Khi phát hiện doanh nghiệp còn nợ thuế hoặc có tranh chấp từ trước, bên mua gần như không có căn cứ để yêu cầu bên bán chịu trách nhiệm. Bài viết này phân tích những vấn đề pháp lý trọng yếu mà các bên cần lưu ý khi soạn thảo, đàm phán SPA và hợp đồng chuyển nhượng vốn.

    Quý khách hàng quan tâm đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 337 926 405; WhatsApp: (+84) 337 926 405; WeChat: (+84) 337 926 405 (ID: pouniverse) để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

    Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

    Liên hệ:

    - Zalo: 0932.191.299

    - Gmail: info@quangminhlawfirm.com

    - Viber: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

    - WhatsApp: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

    - Wechat: (+84) 337926405 (ID: _pouniverse)/ (+84) 869672216 (ID: DQM_Verna)

    - Telegram: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

    I. Tư vấn pháp lý M&A: Khái quát về SPA và hợp đồng chuyển nhượng vốn

    Trước khi soạn thảo, các bên cần xác định đúng bản chất pháp lý của hợp đồng, chủ thể có quyền giao kết và các điều kiện để hợp đồng có hiệu lực. Một hợp đồng chặt chẽ về nội dung vẫn có thể bị vô hiệu nếu sai về chủ thể hoặc thẩm quyền.

    Bản chất và hình thức

    SPA và hợp đồng chuyển nhượng phần vốn góp là hợp đồng dân sự, theo đó bên chuyển nhượng chuyển quyền sở hữu cổ phần hoặc phần vốn góp cho bên nhận chuyển nhượng, và bên nhận chuyển nhượng thanh toán giá theo thỏa thuận. Pháp luật không bắt buộc hợp đồng phải công chứng, chứng thực. Tuy nhiên, hợp đồng nên được lập bằng văn bản và có chữ ký của người có thẩm quyền, vì đây là thành phần bắt buộc trong hồ sơ đăng ký thay đổi thành viên, chủ sở hữu, hoặc hồ sơ đăng ký góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài.

    Hợp đồng có hiệu lực khi đáp ứng các điều kiện: chủ thể có năng lực pháp luật và năng lực hành vi phù hợp; các bên hoàn toàn tự nguyện; mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

    Cơ sở pháp lý: Điều 117, Điều 385, Điều 398, Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015.

    Chủ thể và thẩm quyền ký kết

    - Bên chuyển nhượng là tổ chức: người ký phải là người đại diện theo pháp luật, hoặc người được ủy quyền hợp lệ. Việc chuyển nhượng phải được cơ quan có thẩm quyền của tổ chức đó thông qua theo Điều lệ, ví dụ Hội đồng thành viên, Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông, tùy giá trị khoản đầu tư;

    - Bên chuyển nhượng là cá nhân đã kết hôn: nếu cổ phần, phần vốn góp là tài sản chung của vợ chồng, nên có văn bản đồng ý của người vợ hoặc chồng còn lại. Thiếu văn bản này, người vợ hoặc chồng có thể khởi kiện yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu;

    - Bên nhận chuyển nhượng là nhà đầu tư nước ngoài: cần có nghị quyết đầu tư theo pháp luật nước mình, được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng.

    Cơ sở pháp lý: Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015; Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

    Phân biệt SPA đầy đủ và hợp đồng nộp hồ sơ

    Trong thực tiễn, các bên thường ký hai loại văn bản:

    - SPA đầy đủ: ghi nhận toàn bộ thỏa thuận thương mại, gồm giá, cơ chế thanh toán, cam đoan, bảo đảm, bồi hoàn, điều kiện tiên quyết và giải quyết tranh chấp;

    - Hợp đồng chuyển nhượng rút gọn: chỉ có các nội dung cơ bản, dùng để nộp cho Cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc cơ quan đăng ký đầu tư.

    Cách làm này hợp pháp nếu hai văn bản thống nhất về đối tượng và giá chuyển nhượng. Nếu hợp đồng rút gọn ghi giá thấp hơn thực tế để giảm thuế, các bên có thể bị coi là xác lập giao dịch giả tạo, bị truy thu thuế, xử phạt, và gặp khó khăn khi tranh chấp vì có hai giá khác nhau. Hợp đồng rút gọn nên dẫn chiếu SPA, và SPA nên quy định văn bản nào được ưu tiên áp dụng.

    Cơ sở pháp lý: Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015.

    Vấn đề pháp lý thường gặp

    - Người ký hợp đồng phía tổ chức không có văn bản ủy quyền, hoặc việc chuyển nhượng chưa được cơ quan có thẩm quyền của tổ chức thông qua.

    - Bên chuyển nhượng là cá nhân đã kết hôn nhưng không có văn bản đồng ý của người vợ hoặc chồng.

    - Chỉ ký hợp đồng rút gọn theo mẫu, không có SPA đầy đủ, nên bên mua không có căn cứ yêu cầu bên bán chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ phát sinh trước giao dịch.

    - Hợp đồng nộp hồ sơ ghi giá thấp hơn giá thực tế, dẫn đến rủi ro bị ấn định thuế và tranh chấp về giá.

    II. Tư vấn pháp lý M&A: Các điều khoản trọng yếu của SPA

    Giá trị của một SPA không nằm ở số trang, mà ở các điều khoản phân bổ rủi ro. Đây là những điều khoản các bên mất nhiều thời gian đàm phán nhất, và cũng là căn cứ chủ yếu khi phát sinh tranh chấp sau giao dịch.

    Đối tượng, giá và phương thức thanh toán

    - Đối tượng: số lượng cổ phần hoặc giá trị phần vốn góp, tỷ lệ sở hữu, loại cổ phần, tình trạng đã góp đủ vốn và không bị cầm cố, thế chấp;

    - Giá chuyển nhượng: ghi bằng số và bằng chữ, xác định đồng tiền thanh toán, và nêu rõ giá đã bao gồm hay chưa bao gồm thuế. Với giao dịch có yếu tố nước ngoài, cần xác định đồng tiền định giá, đồng tiền thanh toán và tỷ giá áp dụng theo quy định về ngoại hối;

    - Cơ chế điều chỉnh giá: điều chỉnh theo vốn lưu động, nợ ròng tại ngày hoàn tất so với số liệu dự kiến; hoặc áp dụng cơ chế “giá cố định” theo một ngày khóa sổ, kèm cam kết không rút giá trị khỏi doanh nghiệp từ ngày đó;

    - Phương thức thanh toán: thanh toán nhiều đợt gắn với tiến độ thủ tục; giữ lại một phần giá để bảo đảm nghĩa vụ bồi hoàn; sử dụng tài khoản phong tỏa, ký quỹ tại ngân hàng; hoặc thanh toán theo kết quả kinh doanh sau giao dịch (earn-out). Nếu bên mua là nhà đầu tư nước ngoài, việc thanh toán phải qua tài khoản vốn đầu tư theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

    Điều kiện tiên quyết và nghĩa vụ trước ngày hoàn tất

    Điều kiện tiên quyết là các sự kiện phải xảy ra trước khi các bên có nghĩa vụ hoàn tất giao dịch. Các điều kiện thường gặp:

    - Có văn bản chấp thuận đăng ký góp vốn, mua cổ phần (đối với nhà đầu tư nước ngoài thuộc diện phải đăng ký), quyết định cho phép tập trung kinh tế (nếu đạt ngưỡng), và chấp thuận chuyên ngành (nếu có);

    - Có nghị quyết thông qua của Hội đồng thành viên hoặc Đại hội đồng cổ đông, văn bản từ bỏ quyền ưu tiên mua của thành viên, cổ đông còn lại;

    - Có văn bản chấp thuận của ngân hàng, đối tác theo các hợp đồng có điều khoản thay đổi quyền kiểm soát;

    - Bên bán hoàn tất việc khắc phục các vấn đề phát hiện khi thẩm định, như nộp bù thuế, bảo hiểm xã hội, hay giải chấp tài sản;

    - Không xảy ra sự kiện bất lợi trọng yếu đối với doanh nghiệp mục tiêu.

    Trong thời gian từ ngày ký đến ngày hoàn tất, bên bán cam kết duy trì hoạt động kinh doanh bình thường. Bên bán không được bán tài sản lớn, vay nợ mới, chia lợi nhuận, thay đổi nhân sự chủ chốt hay sửa Điều lệ khi chưa có sự đồng ý của bên mua. Hợp đồng cần quy định thời hạn cuối cùng để đáp ứng điều kiện tiên quyết, và quyền chấm dứt hợp đồng nếu quá thời hạn này.

    Cam đoan, bảo đảm và bồi hoàn

    Cam đoan và bảo đảm là các tuyên bố của bên bán về tình trạng của doanh nghiệp mục tiêu tại ngày ký và ngày hoàn tất, ví dụ:

    - Bên bán là chủ sở hữu hợp pháp của cổ phần, phần vốn góp, và đã góp đủ vốn;

    - Doanh nghiệp đã được thành lập hợp pháp, có đầy đủ giấy phép cần thiết;

    - Báo cáo tài chính phản ánh trung thực, hợp lý tình hình tài chính;

    - Doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, bảo hiểm xã hội, không có khoản nợ ngoài sổ sách;

    - Doanh nghiệp không có tranh chấp, khiếu kiện, ngoài các vấn đề đã công bố.

    Bộ luật Dân sự đã ghi nhận chế định cam đoan, bảo đảm. Bên cam đoan phải bồi thường thiệt hại nếu thông tin cam đoan không đúng sự thật. Tuy nhiên, các bên nên quy định cụ thể trong hợp đồng:

    - Danh mục công bố của bên bán: các vấn đề đã được công bố thì không bị coi là vi phạm cam đoan;

    - Nghĩa vụ bồi hoàn riêng đối với các rủi ro cụ thể đã phát hiện khi thẩm định, như nợ thuế của các năm chưa quyết toán, mà không phụ thuộc vào việc bên mua có biết hay không;

    - Thời hạn khiếu nại: thường từ 12 đến 24 tháng đối với cam đoan chung, và kéo dài theo thời hiệu truy thu đối với cam đoan về thuế;

    - Giới hạn trách nhiệm: mức tối thiểu cho mỗi khiếu nại, ngưỡng tổng để bắt đầu bồi hoàn, và mức trần, thường tính theo tỷ lệ phần trăm giá chuyển nhượng;

    - Cơ chế bảo đảm thực hiện: khoản tiền giữ lại, ký quỹ, bảo lãnh ngân hàng, hoặc bảo hiểm cam đoan, bảo đảm.

    Cơ sở pháp lý: Điều 360, Điều 445 Bộ luật Dân sự 2015.

    Vấn đề pháp lý thường gặp

    - Hợp đồng chỉ có một câu cam đoan chung chung “bên bán cam kết doanh nghiệp không có nợ”, không có cơ chế bồi hoàn và không có khoản tiền bảo đảm, nên bên mua khó thu hồi được thiệt hại.

    - Thanh toán toàn bộ giá trước ngày hoàn tất thủ tục, trong khi điều kiện tiên quyết chưa được đáp ứng.

    - Không có thời hạn cuối cùng cho điều kiện tiên quyết, khiến hợp đồng bị “treo” khi cơ quan nhà nước chậm giải quyết.

    - Bên bán rút lợi nhuận hoặc bán tài sản trong thời gian chờ hoàn tất, làm giảm giá trị doanh nghiệp.

    Tại sao quý khách hàng nên chọn Công ty Đại Quang Minh

    Nguồn nhân lực: Là tập hợp đội ngũ chuyên gia pháp lý doanh nghiệp, chuyên viên pháp lý dự án có quá trình công tác lâu năm tại các Tập đoàn kinh tế tư nhân trong nước; các doanh nghiệp lớn có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.

    Chính sách tư vấn: Khách hàng được tặng gói tư vấn pháp lý hoàn toàn miễn phí khi sử dụng dịch vụ tại Công ty.

    Tính chuyên nghiệp và kinh nghiệm: Đội ngũ nhân sự am hiểu sâu sắc về lĩnh vực thành lập doanh nghiệp, đảm bảo quá trình tư vấn nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.

    Tiết kiệm thời gian: Sử dụng dịch vụ của chúng tôi giúp bạn tiết kiệm thời gian khi mọi thủ tục và hồ sơ liên quan đều được thực hiện trọn gói.

    Tuân thủ pháp luật: Chúng tôi đảm bảo mọi quy trình đều tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật hiện hành.

    Tính linh hoạt: Dịch vụ tư vấn được thiết kế phù hợp với nhu cầu cụ thể của từng khách hàng, giúp bạn lựa chọn giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp.

    Đối tác tin cậy: Công ty Đại Quang Minh đã xây dựng được uy tín trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn thành lập doanh nghiệp với chi phí hợp lý cho nhiều cá nhân và doanh nghiệp trên toàn quốc.

    Bảo mật thông tin: Chúng tôi cam kết bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân và thông tin kinh doanh của khách hàng.

    Hỗ trợ chi tiết: Cung cấp hướng dẫn đầy đủ về quy trình và yêu cầu, giúp khách hàng hiểu rõ từng bước trong việc thành lập doanh nghiệp.

    Tối ưu quy trình: Chúng tôi giúp đơn giản hóa quy trình đăng ký kinh doanh, giảm thiểu rủi ro và những khó khăn có thể phát sinh.

    Trải nghiệm khách hàng: Luôn hướng đến việc mang lại trải nghiệm tốt nhất thông qua tư vấn chuyên nghiệp và hỗ trợ tận tâm.

    Tập trung phát triển kinh doanh: Khi sử dụng dịch vụ của chúng tôi, bạn có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi mà không cần lo lắng về các thủ tục pháp lý.

    III. Tư vấn pháp lý M&A: Hoàn tất giao dịch, chế tài và giải quyết tranh chấp

    Phần cuối của SPA quy định cách các bên hoàn tất giao dịch, xử lý khi một bên vi phạm và giải quyết tranh chấp. Đây là nhóm điều khoản thường bị soạn sơ sài nhất, nhưng lại quyết định khả năng bảo vệ quyền lợi của các bên trên thực tế.

    Hoàn tất giao dịch

    Hợp đồng nên quy định rõ ngày hoàn tất, địa điểm và danh mục việc mỗi bên phải thực hiện tại ngày hoàn tất:

    - Bên bán bàn giao: con dấu, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, sổ đăng ký thành viên hoặc cổ đông, hồ sơ pháp lý, sổ sách kế toán, chữ ký số, quyền truy cập tài khoản ngân hàng và hệ thống thuế điện tử; văn bản từ nhiệm của người quản lý do bên bán cử;

    - Bên mua thanh toán phần giá đến hạn và cử người quản lý mới;

    - Các bên ký hồ sơ đăng ký thay đổi, cùng thông báo cho ngân hàng, đối tác.

    Hợp đồng cần xác định rõ thời điểm chuyển quyền sở hữu cổ phần, phần vốn góp. Đối với công ty TNHH, đó thường là thời điểm thông tin của bên mua được ghi vào sổ đăng ký thành viên; đối với công ty cổ phần, là thời điểm thông tin được ghi vào sổ đăng ký cổ đông. Đồng thời, hợp đồng cần xác định quyền lợi đối với lợi nhuận chưa phân phối tại thời điểm này.

    Cơ sở pháp lý: Điều 52, Điều 127 Luật Doanh nghiệp 2020.

    Chế tài vi phạm và chấm dứt hợp đồng

    - Phạt vi phạm: mức phạt do các bên thỏa thuận. Việc SPA có bị áp giới hạn tối đa 8% theo Luật Thương mại hay không còn có quan điểm khác nhau, tùy giao dịch được xác định là quan hệ dân sự hay thương mại. Các bên nên quy định rõ căn cứ tính phạt;

    - Bồi thường thiệt hại: bên vi phạm bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế. Nên quy định rõ phạm vi thiệt hại được bồi thường, gồm cả chi phí thẩm định, tư vấn;

    - Đặt cọc: nếu đã đặt cọc từ giai đoạn LOI, cần quy định rõ khoản cọc được chuyển thành thanh toán, hoàn trả hay bị mất trong từng trường hợp;

    - Quyền chấm dứt: khi một bên vi phạm nghiêm trọng, khi điều kiện tiên quyết không được đáp ứng đúng hạn, hoặc khi cơ quan nhà nước từ chối chấp thuận. Cần quy định hậu quả của việc chấm dứt, như hoàn trả tiền đã thanh toán, lãi chậm hoàn trả, và nghĩa vụ bảo mật còn hiệu lực.

    Cơ sở pháp lý: Điều 328, Điều 418, Điều 423, Điều 427 Bộ luật Dân sự 2015; Điều 301 Luật Thương mại 2005.

    Luật áp dụng, ngôn ngữ và giải quyết tranh chấp

    - Luật áp dụng: với giao dịch có yếu tố nước ngoài, các bên có quyền lựa chọn luật áp dụng. Tuy nhiên, các vấn đề về chuyển quyền sở hữu cổ phần, phần vốn góp tại doanh nghiệp Việt Nam, thủ tục đăng ký và nghĩa vụ thuế vẫn chịu sự điều chỉnh của pháp luật Việt Nam. Trên thực tế, các bên thường chọn pháp luật Việt Nam để tránh xung đột;

    - Ngôn ngữ: hợp đồng song ngữ cần quy định bản ngôn ngữ nào được ưu tiên khi có khác biệt. Lưu ý, hồ sơ nộp cơ quan nhà nước phải bằng tiếng Việt;

    - Cơ quan giải quyết tranh chấp: trọng tài thương mại thường được lựa chọn vì tính bảo mật, tốc độ và khả năng chọn trọng tài viên có chuyên môn. Có thể chọn trung tâm trọng tài trong nước như VIAC, hoặc trọng tài nước ngoài như SIAC. Phán quyết trọng tài nước ngoài phải được tòa án Việt Nam công nhận mới được thi hành tại Việt Nam. Thỏa thuận trọng tài phải được soạn rõ ràng, xác định cụ thể trung tâm trọng tài, nếu không có thể bị vô hiệu.

    Cơ sở pháp lý: Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015; Luật Trọng tài thương mại 2010.

    Quý khách hàng quan tâm đến đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 337 926 405; WhatsApp: (+84) 337 926 405; WeChat: (+84) 337 926 405 (ID: pouniverse) để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

    Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

    Liên hệ:

    - Zalo: 0932.191.299

    - Gmail: info@quangminhlawfirm.com

    - Viber: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

    - WhatsApp: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

    - Wechat: (+84) 337926405 (ID: _pouniverse)/ (+84) 869672216 (ID: DQM_Verna)

    - Telegram: (+84) 337926405/ (+84) 869672216

    Trong quá trình hoạt động, nếu Quý khách hàng có bất cứ thắc mắc hay cần hỗ trợ, hãy liên hệ với Công ty Đại Quang Minh. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng Quý khách hàng trong quá trình xây dựng, hoạt động và phát triển.

    Chúc Quý khách hàng phát triển bền vững, đột phá thành công.

    Trân trọng cảm ơn./.

    ---------------------------------------------------------------------VIETNHIU

    BÀI VIẾT LIÊN QUAN:

    1. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: CÁC HÌNH THỨC MUA BÁN, SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP

    2. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: QUY TRÌNH MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP

    3. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: THẨM ĐỊNH PHÁP LÝ TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIAO DỊCH M&A

    Bình luận:

    Gửi
    Từ khóa: