TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH PHÁP LÝ ĐỐI VỚI GIAO DỊCH M&A CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI

Khi một bên của giao dịch M&A là nhà đầu tư, cổ đông hoặc thành viên nước ngoài, việc đàm phán và soạn thảo hồ sơ giao dịch phức tạp hơn đáng kể so với giao dịch trong nước. Các bên đến từ những hệ thống pháp luật khác nhau, quen với những khái niệm hợp đồng khác nhau, và thường dùng mẫu hợp đồng theo thông lệ quốc tế. Trong khi đó, giao dịch vẫn phải được đăng ký, thanh toán và thực hiện tại Việt Nam theo pháp luật Việt Nam.

Một bộ hồ sơ soạn theo mẫu nước ngoài mà không điều chỉnh cho phù hợp với pháp luật Việt Nam có thể gặp nhiều vấn đề: không đăng ký được vì thiếu nội dung bắt buộc, có điều khoản không thực thi được tại Việt Nam, hoặc có mâu thuẫn giữa bản tiếng Anh và bản tiếng Việt. Ngược lại, một bộ hồ sơ chỉ đáp ứng yêu cầu thủ tục trong nước sẽ không đủ để bảo vệ quyền lợi của các bên. Bài viết này phân tích những vấn đề pháp lý trọng yếu khi đàm phán và soạn thảo hồ sơ giao dịch M&A có yếu tố nước ngoài.

Quý khách hàng quan tâm đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 329 656 280; WhatsApp: (+84) 329 656 280; WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123); Telegram: (+84) 329 656 280 để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Liên hệ:

- Zalo: 0932.191.299

- Gmail: info@quangminhlawfirm.com

- Viber: (+84) 329 656 280

- WhatsApp: (+84) 329 656 280

- WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123)

- Telegram: (+84) 329 656 280

I. Tư vấn pháp lý M&A: Đặc thù của bộ hồ sơ giao dịch có yếu tố nước ngoài

Trước khi đi vào từng điều khoản, các bên cần thống nhất cấu trúc bộ hồ sơ, ngôn ngữ và cách tiếp cận đối với những khái niệm hợp đồng có nguồn gốc nước ngoài. Đây là nền tảng để quá trình đàm phán diễn ra hiệu quả và tránh phải sửa đổi nhiều lần.

Cấu trúc bộ hồ sơ giao dịch

Một giao dịch M&A có yếu tố nước ngoài thường gồm các văn bản sau:

- Thỏa thuận bảo mật (NDA) và Thư bày tỏ ý định (LOI) hoặc Bản điều khoản (Term sheet);

- Hợp đồng mua bán cổ phần, phần vốn góp (SPA) đầy đủ, thường lập bằng tiếng Anh hoặc song ngữ;

- Thỏa thuận cổ đông (SHA), nếu bên mua chỉ mua một phần doanh nghiệp;

- Hợp đồng chuyển nhượng rút gọn bằng tiếng Việt, để nộp cho cơ quan đăng ký đầu tư và Cơ quan đăng ký kinh doanh;

- Điều lệ sửa đổi, phù hợp với SPA và SHA;

- Các văn bản phụ trợ: nghị quyết thông qua giao dịch của các bên, văn bản ủy quyền ký kết, thỏa thuận ký quỹ, văn bản chấp thuận của bên thứ ba và danh mục hoàn tất.

Các văn bản này cần thống nhất với nhau về đối tượng, giá, tỷ lệ sở hữu và thời điểm có hiệu lực. SPA nên quy định rõ: hợp đồng rút gọn chỉ phục vụ thủ tục hành chính, và khi có mâu thuẫn thì SPA được ưu tiên áp dụng, trong phạm vi pháp luật cho phép.

Khác biệt về khái niệm pháp lý

Mẫu hợp đồng quốc tế thường được xây dựng theo hệ thống thông luật (common law). Nhiều khái niệm trong đó không có tương đương trực tiếp trong pháp luật Việt Nam:

- Cam đoan và bảo đảm (representations and warranties): Bộ luật Dân sự đã có quy định về nghĩa vụ cung cấp thông tin và trách nhiệm bồi thường khi thông tin không đúng. Tuy nhiên, cơ chế phân biệt “representation” với “warranty” theo thông luật không được áp dụng trực tiếp. Hợp đồng nên quy định rõ hậu quả pháp lý khi vi phạm từng loại cam đoan;

- Bồi hoàn (indemnity): pháp luật Việt Nam chủ yếu tiếp cận theo hướng bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng, với yêu cầu chứng minh thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả. Do đó, nghĩa vụ bồi hoàn theo từng đồng đối với một rủi ro cụ thể nên được soạn thành một nghĩa vụ thanh toán độc lập, nêu rõ căn cứ tính số tiền;

- Bồi thường ước định trước (liquidated damages) và phạt vi phạm: cần soạn phù hợp với quy định về phạt vi phạm của Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại;

- Các khái niệm như “nỗ lực hợp lý” (reasonable endeavours) hay “sự kiện bất lợi trọng yếu” (material adverse change) nên được định nghĩa cụ thể, vì chưa có thực tiễn giải thích thống nhất tại Việt Nam.

Cơ sở pháp lý: Điều 360, Điều 387, Điều 418 Bộ luật Dân sự 2015; Điều 301, Điều 302 Luật Thương mại 2005.

Ngôn ngữ và quy trình đàm phán

- Thống nhất ngôn ngữ đàm phán và ngôn ngữ ưu tiên ngay từ đầu. Thông thường, các bên đàm phán trên bản tiếng Anh, sau đó dịch sang tiếng Việt;

- Bản dịch tiếng Việt cần được luật sư Việt Nam rà soát, không chỉ dịch thuật đơn thuần, vì các thuật ngữ pháp lý phải tương ứng với pháp luật Việt Nam. Ví dụ: “charter capital” là vốn điều lệ, “legal representative” là người đại diện theo pháp luật;

- Lập bảng theo dõi các vấn đề còn bất đồng (issues list) qua từng vòng đàm phán, để các bên tập trung vào những điểm chưa thống nhất.

Vấn đề pháp lý thường gặp

- SPA tiếng Anh và hợp đồng rút gọn tiếng Việt ghi giá chuyển nhượng khác nhau, gây rủi ro về thuế và tranh chấp về giá.

- Hợp đồng dùng nguyên mẫu nước ngoài với các khái niệm thông luật, không có định nghĩa, nên khó thực thi khi tranh chấp được giải quyết tại Việt Nam.

- Bản dịch tiếng Việt dùng sai thuật ngữ pháp lý, làm thay đổi nội dung của điều khoản.

II. Tư vấn pháp lý M&A: Các điều khoản đặc thù trong hợp đồng có yếu tố nước ngoài

Ngoài các điều khoản thông thường của SPA, giao dịch có yếu tố nước ngoài cần bổ sung hoặc điều chỉnh một số điều khoản, để phản ánh các thủ tục phê duyệt, quy định ngoại hối, nghĩa vụ thuế và yêu cầu tuân thủ xuyên biên giới.

Điều kiện tiên quyết gắn với thủ tục tại Việt Nam

- Văn bản chấp thuận việc góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của cơ quan đăng ký đầu tư, nếu giao dịch thuộc diện phải đăng ký theo Điều 21 Luật Đầu tư 2025;

- Quyết định cho phép tập trung kinh tế của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, nếu giao dịch đạt ngưỡng thông báo, kể cả khi giao dịch được ký kết ở nước ngoài;

- Chấp thuận của cơ quan quản lý chuyên ngành, đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực đặc thù;

- Doanh nghiệp mục tiêu đã rút bớt các ngành, nghề không được tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài;

- Bên mua đã mở tài khoản vốn đầu tư phù hợp tại ngân hàng được phép;

- Thời hạn cuối cùng cần tính đến thời gian hợp pháp hóa lãnh sự giấy tờ và thời gian giải quyết thực tế của cơ quan nhà nước.

Thanh toán, ngoại hối và thuế

- Đồng tiền: xác định đồng tiền định giá và đồng tiền thanh toán. Giao dịch giữa người cư trú và người không cư trú phải tuân thủ nguyên tắc hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam. Nếu giá định bằng ngoại tệ nhưng thanh toán bằng đồng Việt Nam, cần quy định tỷ giá áp dụng và thời điểm xác định tỷ giá;

- Kênh thanh toán: thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Khi bên bán là tổ chức nước ngoài, cần xác định tiền được chuyển từ tài khoản nào và chuyển ra nước ngoài như thế nào;

- Ký quỹ: tài khoản ký quỹ đặt tại ngân hàng ở Việt Nam hay ở nước ngoài ảnh hưởng đến thủ tục ngoại hối và khả năng thi hành. Thỏa thuận ký quỹ cần quy định rõ điều kiện giải ngân;

- Thuế: bên chuyển nhượng là tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam chịu thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ 2% trên doanh thu tính thuế, và doanh nghiệp Việt Nam có trách nhiệm kê khai, nộp thay. Hợp đồng cần quy định: giá đã bao gồm hay chưa bao gồm thuế; quyền khấu trừ thuế trước khi thanh toán; nghĩa vụ “gross-up” nếu bên mua cam kết bên bán nhận đủ số tiền sau thuế; và trách nhiệm cung cấp hồ sơ để áp dụng Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (nếu có).

Cơ sở pháp lý: Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Pháp lệnh Ngoại hối và văn bản hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước.

Cam đoan và cam kết về tuân thủ

Bên mua nước ngoài thường yêu cầu bổ sung các cam đoan, cam kết sau:

- Doanh nghiệp mục tiêu đã tuân thủ pháp luật đầu tư: có đầy đủ văn bản chấp thuận đăng ký góp vốn cho các lần trước, góp vốn và thực hiện dự án đúng tiến độ, thực hiện chế độ báo cáo;

- Doanh nghiệp đã tuân thủ quy định ngoại hối: mọi khoản góp vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển lợi nhuận đều qua tài khoản vốn đầu tư;

- Tuân thủ pháp luật phòng, chống tham nhũng của Việt Nam và của quốc gia bên mua, như Đạo luật Chống tham nhũng ở nước ngoài của Hoa Kỳ (FCPA) hoặc Đạo luật Chống hối lộ của Vương quốc Anh;

- Không có giao dịch với tổ chức, cá nhân thuộc danh sách bị cấm vận, trừng phạt;

- Tuân thủ pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân, bao gồm quy định về chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài.

Bên bán Việt Nam cần đánh giá kỹ khả năng đáp ứng các cam đoan này. Bên bán nên giới hạn phạm vi cam đoan trong pháp luật Việt Nam, hoặc trong những gì bên bán thực sự biết.

Vấn đề pháp lý thường gặp

- Hợp đồng quy định giá bằng đô la Mỹ và nghĩa vụ thanh toán bằng đô la Mỹ giữa hai bên đều là người cư trú tại Việt Nam, vi phạm quy định về hạn chế sử dụng ngoại hối.

- Không quy định trách nhiệm đối với thuế 2%, nên khi doanh nghiệp Việt Nam nộp thay, các bên tranh chấp về việc ai phải chịu khoản thuế này.

- Bên bán chấp nhận cam đoan tuân thủ pháp luật nước ngoài mà không hiểu rõ phạm vi, sau đó bị khiếu nại vi phạm.

- Thời hạn cuối cùng quá ngắn, không đủ thời gian để hợp pháp hóa giấy tờ và xin chấp thuận, dẫn đến hợp đồng bị chấm dứt ngoài ý muốn.

Tại sao quý khách hàng nên chọn Công ty Đại Quang Minh

Nguồn nhân lực: Là tập hợp đội ngũ chuyên gia pháp lý doanh nghiệp, chuyên viên pháp lý dự án có quá trình công tác lâu năm tại các Tập đoàn kinh tế tư nhân trong nước; các doanh nghiệp lớn có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.

Chính sách tư vấn: Khách hàng được tặng gói tư vấn pháp lý hoàn toàn miễn phí khi sử dụng dịch vụ tại Công ty.

Tính chuyên nghiệp và kinh nghiệm: Đội ngũ nhân sự am hiểu sâu sắc về lĩnh vực thành lập doanh nghiệp, đảm bảo quá trình tư vấn nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.

Tiết kiệm thời gian: Sử dụng dịch vụ của chúng tôi giúp bạn tiết kiệm thời gian khi mọi thủ tục và hồ sơ liên quan đều được thực hiện trọn gói.

Tuân thủ pháp luật: Chúng tôi đảm bảo mọi quy trình đều tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật hiện hành.

Tính linh hoạt: Dịch vụ tư vấn được thiết kế phù hợp với nhu cầu cụ thể của từng khách hàng, giúp bạn lựa chọn giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp.

Đối tác tin cậy: Công ty Đại Quang Minh đã xây dựng được uy tín trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn thành lập doanh nghiệp với chi phí hợp lý cho nhiều cá nhân và doanh nghiệp trên toàn quốc.

Bảo mật thông tin: Chúng tôi cam kết bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân và thông tin kinh doanh của khách hàng.

Hỗ trợ chi tiết: Cung cấp hướng dẫn đầy đủ về quy trình và yêu cầu, giúp khách hàng hiểu rõ từng bước trong việc thành lập doanh nghiệp.

Tối ưu quy trình: Chúng tôi giúp đơn giản hóa quy trình đăng ký kinh doanh, giảm thiểu rủi ro và những khó khăn có thể phát sinh.

Trải nghiệm khách hàng: Luôn hướng đến việc mang lại trải nghiệm tốt nhất thông qua tư vấn chuyên nghiệp và hỗ trợ tận tâm.

Tập trung phát triển kinh doanh: Khi sử dụng dịch vụ của chúng tôi, bạn có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi mà không cần lo lắng về các thủ tục pháp lý.

III. Tư vấn pháp lý M&A: Luật áp dụng, giải quyết tranh chấp và hình thức ký kết

Đây là nhóm điều khoản thường được đàm phán sau cùng, nhưng lại quyết định khả năng thực thi toàn bộ hợp đồng. Lựa chọn không phù hợp có thể khiến bên thắng kiện không thể thi hành phán quyết tại Việt Nam, nơi có tài sản và doanh nghiệp mục tiêu.

Lựa chọn luật áp dụng

- Hợp đồng có yếu tố nước ngoài cho phép các bên thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng. Bên nước ngoài thường đề xuất pháp luật Anh hoặc Singapore, vì quen thuộc và có hệ thống án lệ phong phú;

- Tuy nhiên, dù chọn pháp luật nước ngoài, nhiều vấn đề vẫn chịu sự điều chỉnh bắt buộc của pháp luật Việt Nam, như điều kiện đầu tư, thủ tục đăng ký, việc chuyển quyền sở hữu cổ phần, phần vốn góp, quản trị doanh nghiệp, nghĩa vụ thuế và ngoại hối. Pháp luật nước ngoài cũng không được áp dụng nếu hậu quả của việc áp dụng trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam;

- Trên thực tế, nhiều giao dịch chọn pháp luật Việt Nam cho SPA, để tránh xung đột pháp luật. Còn SHA có thể chọn pháp luật nước ngoài đối với các nghĩa vụ hợp đồng giữa các cổ đông, nhưng vẫn phải phù hợp với Luật Doanh nghiệp và Điều lệ.

Cơ sở pháp lý: Điều 670, Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015.

Cơ chế giải quyết tranh chấp

- Trọng tài thương mại thường được ưu tiên vì tính bảo mật, trung lập và khả năng chọn trọng tài viên có chuyên môn. Các bên có thể chọn trung tâm trọng tài trong nước như VIAC, hoặc nước ngoài như SIAC hay ICC;

- Việt Nam là thành viên Công ước New York 1958 về công nhận và thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài. Tuy nhiên, phán quyết trọng tài nước ngoài phải được tòa án Việt Nam công nhận mới được thi hành tại Việt Nam, và có thể bị từ chối nếu trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam;

- Bản án của tòa án nước ngoài chỉ được công nhận tại Việt Nam nếu có điều ước quốc tế hoặc nguyên tắc có đi có lại. Vì vậy, chọn tòa án nước ngoài thường không phải lựa chọn tối ưu khi tài sản cần thi hành nằm tại Việt Nam;

- Thỏa thuận trọng tài phải xác định rõ trung tâm trọng tài, quy tắc tố tụng, địa điểm, ngôn ngữ và số lượng trọng tài viên, để tránh bị vô hiệu hoặc không thực hiện được.

Cơ sở pháp lý: Luật Trọng tài thương mại 2010; Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Ngôn ngữ, hình thức và ký kết

- Với hợp đồng song ngữ, cần quy định bản nào được ưu tiên khi có khác biệt. Hồ sơ nộp cho cơ quan nhà nước Việt Nam phải bằng tiếng Việt. Trường hợp hồ sơ có tài liệu bằng tiếng nước ngoài, cần kèm bản dịch tiếng Việt được chứng thực hoặc công chứng;

- Văn bản do bên nước ngoài ký tại nước ngoài để nộp cho cơ quan nhà nước Việt Nam, như nghị quyết thông qua giao dịch hay văn bản ủy quyền, phải được hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp được miễn;

- Thống nhất hình thức ký: ký trực tiếp, ký từng bản riêng (counterparts) hay ký điện tử. Lưu ý chữ ký điện tử của bên nước ngoài có thể không được cơ quan nhà nước Việt Nam chấp nhận cho hồ sơ đăng ký;

- Văn bản ủy quyền ký kết của bên nước ngoài cần nêu rõ phạm vi ủy quyền, cho phép người được ủy quyền ký cả SPA và các văn bản nộp cơ quan nhà nước Việt Nam;

- Sau khi ký SHA, cần sửa đổi Điều lệ để các quyền quản trị của bên nước ngoài có hiệu lực đối với doanh nghiệp.

Tài liệu cần chuẩn bị:

- Mẫu SPA, SHA do các bên đề xuất, bảng so sánh với yêu cầu của pháp luật Việt Nam;

- Bảng theo dõi các vấn đề bất đồng qua từng vòng đàm phán;

- Danh mục thủ tục phê duyệt tại Việt Nam và thời gian dự kiến;

- Hồ sơ pháp lý của bên nước ngoài, nghị quyết thông qua giao dịch, văn bản ủy quyền ký kết đã hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng;

- Phương án thanh toán đã thống nhất với ngân hàng, gồm tài khoản sử dụng, đồng tiền và hồ sơ chứng minh.

Vấn đề pháp lý thường gặp

- Hợp đồng chọn tòa án nước ngoài giải quyết tranh chấp, nhưng bản án không được công nhận tại Việt Nam vì không có điều ước quốc tế giữa hai nước.

- Thỏa thuận trọng tài ghi tên trung tâm trọng tài không chính xác, khiến tranh chấp phát sinh về hiệu lực của thỏa thuận trọng tài.

- Văn bản ủy quyền của bên nước ngoài chỉ cho phép ký SPA, không bao gồm ký hồ sơ đăng ký, nên phải làm lại và hợp pháp hóa lại.

- SHA quy định quyền phủ quyết của bên nước ngoài, nhưng Điều lệ không được sửa đổi tương ứng, nên quyền này không có hiệu lực đối với doanh nghiệp.

Quý khách hàng quan tâm đến đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 329 656 280; WhatsApp: (+84) 329 656 280; WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123); Telegram: (+84) 329 656 280 để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Liên hệ:

- Zalo: 0932.191.299

- Gmail: info@quangminhlawfirm.com

- Viber: (+84) 329 656 280

- WhatsApp: (+84) 329 656 280

- WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123)

- Telegram: (+84) 329 656 280

Trong quá trình hoạt động, nếu Quý khách hàng có bất cứ thắc mắc hay cần hỗ trợ, hãy liên hệ với Công ty Đại Quang Minh. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng Quý khách hàng trong quá trình xây dựng, hoạt động và phát triển.

Chúc Quý khách hàng phát triển bền vững, đột phá thành công.

Trân trọng cảm ơn./.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN:

1. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: CÁC HÌNH THỨC MUA BÁN, SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP

2. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: QUY TRÌNH MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP

3. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: THẨM ĐỊNH PHÁP LÝ TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIAO DỊCH M&A