TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: ĐIỀU KHOẢN THAY ĐỔI QUYỀN KIỂM SOÁT TRONG CÁC HỢP ĐỒNG CỦA DOANH NGHIỆP MỤC TIÊU

Một trong những lý do khiến nhà đầu tư chọn mua cổ phần, phần vốn góp thay vì mua tài sản là để doanh nghiệp mục tiêu giữ nguyên các hợp đồng đang có với khách hàng, nhà cung cấp, ngân hàng và đối tác. Về nguyên tắc, khi chủ sở hữu thay đổi, doanh nghiệp vẫn là một pháp nhân, nên các hợp đồng không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, nhiều hợp đồng có điều khoản cho phép đối tác chấm dứt, thu hồi nợ trước hạn hoặc thay đổi điều kiện khi doanh nghiệp đổi chủ sở hữu. Điều khoản này thường được gọi là điều khoản thay đổi quyền kiểm soát (change of control).

Nếu không được phát hiện và xử lý trước khi hoàn tất, điều khoản này có thể khiến bên mua mất ngay những hợp đồng tạo ra giá trị cốt lõi của doanh nghiệp, hoặc phải trả nợ vay trước hạn trong khi chưa chuẩn bị nguồn tài chính. Bài viết này phân tích bản chất pháp lý của điều khoản thay đổi quyền kiểm soát, cách nhận diện khi thẩm định và các giải pháp xử lý trong giao dịch M&A.

Quý khách hàng quan tâm đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 329 656 280; WhatsApp: (+84) 329 656 280; WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123); Telegram: (+84) 329 656 280 để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Liên hệ:

- Zalo: 0932.191.299

- Gmail: info@quangminhlawfirm.com

- Viber: (+84) 329 656 280

- WhatsApp: (+84) 329 656 280

- WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123)

- Telegram: (+84) 329 656 280

I. Tư vấn pháp lý M&A: Khái quát về điều khoản thay đổi quyền kiểm soát

Để đánh giá đúng rủi ro, bên mua cần hiểu điều khoản thay đổi quyền kiểm soát có giá trị pháp lý như thế nào, vì sao đối tác đưa điều khoản này vào hợp đồng, và điều khoản ảnh hưởng thế nào tùy theo cấu trúc giao dịch.

Khái niệm và giá trị pháp lý

Điều khoản thay đổi quyền kiểm soát là thỏa thuận trong hợp đồng, theo đó khi chủ sở hữu hoặc người kiểm soát một bên thay đổi, bên còn lại có một số quyền nhất định, như:

- Đơn phương chấm dứt hợp đồng;

- Yêu cầu thanh toán trước hạn toàn bộ hoặc một phần nghĩa vụ;

- Điều chỉnh giá, lãi suất, điều kiện thanh toán hoặc yêu cầu bổ sung tài sản bảo đảm;

- Chấm dứt quyền độc quyền, hoặc yêu cầu bồi thường, phạt vi phạm.

Pháp luật Việt Nam không quy định riêng về điều khoản này. Tuy nhiên, theo nguyên tắc tự do thỏa thuận, các bên được thỏa thuận về trường hợp chấm dứt hợp đồng và quyền đơn phương chấm dứt khi xảy ra sự kiện đã thỏa thuận. Vì vậy, điều khoản thay đổi quyền kiểm soát có giá trị ràng buộc nếu được quy định rõ ràng, không vi phạm điều cấm của luật.

Cơ sở pháp lý: Điều 3, Điều 385, Điều 422, Điều 428 Bộ luật Dân sự 2015.

Lý do đối tác đưa điều khoản này vào hợp đồng

- Ngân hàng, tổ chức tín dụng: quyết định cho vay dựa trên năng lực, uy tín của chủ sở hữu, nhóm công ty mẹ. Khi chủ sở hữu thay đổi, rủi ro tín dụng cũng thay đổi;

- Đối tác chiến lược, bên nhượng quyền, bên cấp li-xăng: không muốn công nghệ, thương hiệu, bí mật kinh doanh của mình rơi vào tay đối thủ cạnh tranh thông qua việc đối thủ mua lại doanh nghiệp;

- Khách hàng lớn, nhà cung cấp độc quyền: muốn được đánh giá lại quan hệ hợp tác khi doanh nghiệp có chủ mới;

- Bên cho thuê mặt bằng, nhà xưởng: muốn kiểm soát việc ai thực sự sử dụng tài sản cho thuê.

Mức độ ảnh hưởng theo cấu trúc giao dịch

- Mua cổ phần, phần vốn góp: hợp đồng vẫn thuộc về doanh nghiệp mục tiêu. Hợp đồng chỉ bị ảnh hưởng nếu có điều khoản thay đổi quyền kiểm soát;

- Mua tài sản, nhận chuyển nhượng dự án: hợp đồng không tự động chuyển sang bên mua. Việc chuyển giao hợp đồng, chuyển giao nghĩa vụ phải được bên còn lại đồng ý, dù hợp đồng có hay không có điều khoản thay đổi quyền kiểm soát;

- Sáp nhập: công ty nhận sáp nhập kế thừa quyền và nghĩa vụ của công ty bị sáp nhập. Tuy nhiên, nhiều hợp đồng quy định sáp nhập, tổ chức lại doanh nghiệp là một trường hợp thay đổi quyền kiểm soát;

- Mua gián tiếp qua công ty mẹ ở nước ngoài: nhiều điều khoản được soạn đủ rộng để bao gồm cả thay đổi quyền kiểm soát gián tiếp, dù chủ sở hữu trực tiếp của doanh nghiệp Việt Nam không thay đổi.

Cơ sở pháp lý: Điều 365, Điều 370 Bộ luật Dân sự 2015.

Vấn đề pháp lý thường gặp

- Bên mua cho rằng mua cổ phần thì hợp đồng không bị ảnh hưởng, nên không rà soát điều khoản thay đổi quyền kiểm soát.

- Giao dịch mua gián tiếp ở nước ngoài làm phát sinh quyền chấm dứt theo hợp đồng tại Việt Nam, nhưng các bên không phát hiện vì chỉ rà soát giao dịch ở cấp công ty mẹ.

- Chuyển cấu trúc từ mua cổ phần sang mua tài sản để tránh rủi ro nghĩa vụ, nhưng không tính đến việc mọi hợp đồng đều phải xin đồng ý chuyển giao.

II. Tư vấn pháp lý M&A: Nhận diện và đánh giá điều khoản thay đổi quyền kiểm soát khi thẩm định

Điều khoản thay đổi quyền kiểm soát không phải lúc nào cũng có tiêu đề rõ ràng. Nhiều khi nó nằm trong các điều khoản về sự kiện vi phạm, chấm dứt hợp đồng, cam kết của bên vay hay chuyển nhượng hợp đồng. Vì vậy, bên mua cần rà soát toàn văn các hợp đồng trọng yếu, không chỉ đọc lướt phần tiêu đề.

Xác định các hợp đồng cần rà soát

Bên mua nên ưu tiên rà soát các nhóm hợp đồng sau:

- Hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo lãnh, hợp đồng bảo đảm, hợp đồng phát hành trái phiếu;

- Hợp đồng với khách hàng lớn, nhà cung cấp chính, đặc biệt là hợp đồng độc quyền hoặc dài hạn;

- Hợp đồng đại lý, phân phối, nhượng quyền thương mại, hợp đồng li-xăng nhãn hiệu, công nghệ, phần mềm;

- Hợp đồng thuê đất, thuê lại đất trong khu công nghiệp, thuê nhà xưởng, mặt bằng kinh doanh;

- Hợp đồng hợp tác kinh doanh, liên doanh, thỏa thuận cổ đông với bên thứ ba;

- Hợp đồng với cơ quan nhà nước, hợp đồng dự án theo phương thức đối tác công tư;

- Hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ với người quản lý chủ chốt, có thể chứa khoản bồi thường lớn khi chấm dứt do thay đổi chủ sở hữu.

Phân tích nội dung điều khoản

Với mỗi điều khoản, bên mua cần xác định:

- Sự kiện kích hoạt: thay đổi chủ sở hữu trên một tỷ lệ nhất định, thay đổi người đại diện theo pháp luật, thay đổi thành viên Hội đồng quản trị, thay đổi quyền kiểm soát trực tiếp hay gián tiếp, sáp nhập hoặc tổ chức lại doanh nghiệp;

- Hình thức yêu cầu: chỉ cần thông báo trước, hay phải có sự đồng ý trước bằng văn bản của đối tác;

- Hậu quả: quyền chấm dứt, quyền thu hồi nợ trước hạn, quyền điều chỉnh điều kiện, phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại;

- Thời hạn: đối tác phải thực hiện quyền trong bao lâu kể từ khi biết về việc thay đổi;

- Điều khoản vi phạm chéo (cross-default): vi phạm một hợp đồng có kéo theo vi phạm các hợp đồng tín dụng khác hay không.

Đánh giá mức độ trọng yếu

- Phân loại hợp đồng theo giá trị, tỷ trọng doanh thu, khả năng thay thế và thời gian còn lại của hợp đồng;

- Ước tính thiệt hại nếu đối tác thực hiện quyền: doanh thu bị mất, chi phí tìm đối tác thay thế, khoản nợ phải trả trước hạn, chi phí tái cấp vốn;

- Đánh giá khả năng đối tác thực sự thực hiện quyền. Ví dụ, đối tác có phải là đối thủ cạnh tranh của bên mua không, và quan hệ hiện tại giữa đối tác với doanh nghiệp ra sao;

- Tổng hợp kết quả trong báo cáo thẩm định, phân loại vấn đề cần xin chấp thuận trước hoàn tất và vấn đề có thể xử lý sau.

Vấn đề pháp lý thường gặp

- Hợp đồng tín dụng quy định “bất kỳ thay đổi nào về cơ cấu sở hữu” là sự kiện vi phạm, nên chỉ cần bên mua mua một tỷ lệ nhỏ cũng có thể kích hoạt quyền thu hồi nợ trước hạn.

- Hợp đồng thuê lại đất trong khu công nghiệp yêu cầu chấp thuận trước của chủ đầu tư hạ tầng, nhưng các bên chỉ phát hiện sau khi đã hoàn tất.

- Hợp đồng lao động của Tổng Giám đốc có điều khoản nhận khoản bồi thường lớn nếu bị chấm dứt sau khi doanh nghiệp đổi chủ, nhưng không được phản ánh khi định giá.

Tại sao quý khách hàng nên chọn Công ty Đại Quang Minh

Nguồn nhân lực: Là tập hợp đội ngũ chuyên gia pháp lý doanh nghiệp, chuyên viên pháp lý dự án có quá trình công tác lâu năm tại các Tập đoàn kinh tế tư nhân trong nước; các doanh nghiệp lớn có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.

Chính sách tư vấn: Khách hàng được tặng gói tư vấn pháp lý hoàn toàn miễn phí khi sử dụng dịch vụ tại Công ty.

Tính chuyên nghiệp và kinh nghiệm: Đội ngũ nhân sự am hiểu sâu sắc về lĩnh vực thành lập doanh nghiệp, đảm bảo quá trình tư vấn nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.

Tiết kiệm thời gian: Sử dụng dịch vụ của chúng tôi giúp bạn tiết kiệm thời gian khi mọi thủ tục và hồ sơ liên quan đều được thực hiện trọn gói.

Tuân thủ pháp luật: Chúng tôi đảm bảo mọi quy trình đều tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật hiện hành.

Tính linh hoạt: Dịch vụ tư vấn được thiết kế phù hợp với nhu cầu cụ thể của từng khách hàng, giúp bạn lựa chọn giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp.

Đối tác tin cậy: Công ty Đại Quang Minh đã xây dựng được uy tín trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn thành lập doanh nghiệp với chi phí hợp lý cho nhiều cá nhân và doanh nghiệp trên toàn quốc.

Bảo mật thông tin: Chúng tôi cam kết bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân và thông tin kinh doanh của khách hàng.

Hỗ trợ chi tiết: Cung cấp hướng dẫn đầy đủ về quy trình và yêu cầu, giúp khách hàng hiểu rõ từng bước trong việc thành lập doanh nghiệp.

Tối ưu quy trình: Chúng tôi giúp đơn giản hóa quy trình đăng ký kinh doanh, giảm thiểu rủi ro và những khó khăn có thể phát sinh.

Trải nghiệm khách hàng: Luôn hướng đến việc mang lại trải nghiệm tốt nhất thông qua tư vấn chuyên nghiệp và hỗ trợ tận tâm.

Tập trung phát triển kinh doanh: Khi sử dụng dịch vụ của chúng tôi, bạn có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi mà không cần lo lắng về các thủ tục pháp lý.

III. Tư vấn pháp lý M&A: Giải pháp xử lý điều khoản thay đổi quyền kiểm soát

Khi đã nhận diện được các hợp đồng có điều khoản thay đổi quyền kiểm soát, các bên cần thống nhất phương án xử lý trước ngày hoàn tất, và phản ánh phương án đó vào hợp đồng mua bán.

Xin chấp thuận hoặc miễn trừ của đối tác

- Gửi văn bản đề nghị đối tác chấp thuận việc thay đổi quyền kiểm soát, hoặc miễn trừ quyền chấm dứt, thu hồi nợ trước hạn (waiver). Văn bản chấp thuận nên được lập bằng văn bản, có chữ ký của người có thẩm quyền của đối tác, nêu rõ giao dịch cụ thể được chấp thuận;

- Cân nhắc thời điểm tiếp cận đối tác. Tiếp cận quá sớm có thể làm lộ thông tin về giao dịch; tiếp cận quá muộn có thể không kịp nhận văn bản chấp thuận trước ngày hoàn tất. Trước khi tiếp cận, cần xem xét nghĩa vụ bảo mật theo NDA, và nên thống nhất nội dung thông tin được cung cấp cho đối tác;

- Trường hợp đối tác đưa ra điều kiện để chấp thuận, như tăng lãi suất hay bổ sung tài sản bảo đảm, các bên cần thỏa thuận bên nào chịu chi phí phát sinh;

- Đối với hợp đồng tín dụng, bên mua có thể chuẩn bị phương án tái cấp vốn, tức vay khoản mới để trả nợ cũ, nếu ngân hàng không chấp thuận.

Phản ánh vào hợp đồng mua bán

- Đưa văn bản chấp thuận của các đối tác trọng yếu vào danh mục điều kiện tiên quyết. Bên bán có nghĩa vụ nỗ lực hợp lý để xin chấp thuận;

- Đối với các hợp đồng ít trọng yếu hơn, quy định nghĩa vụ hợp tác của bên bán để xin chấp thuận sau hoàn tất, kèm cam kết bồi hoàn nếu đối tác thực hiện quyền chấm dứt;

- Bên bán cam đoan đã công bố đầy đủ các hợp đồng có điều khoản thay đổi quyền kiểm soát, và chịu trách nhiệm bồi hoàn nếu có hợp đồng không được công bố;

- Điều chỉnh giá chuyển nhượng nếu một hợp đồng trọng yếu không được chấp thuận và bên mua vẫn quyết định hoàn tất;

- Quy định khoản thanh toán cho người quản lý theo điều khoản thay đổi quyền kiểm soát là khoản có tính chất nợ, được trừ khi xác định giá.

Các lưu ý khác khi xử lý

- Trong giai đoạn từ ngày ký đến ngày hoàn tất, bên mua chưa được can thiệp vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mục tiêu. Việc cùng làm việc với khách hàng, nhà cung cấp phải tránh trao đổi thông tin nhạy cảm về giá, chiến lược kinh doanh, đặc biệt khi bên mua là đối thủ cạnh tranh, để không vi phạm pháp luật cạnh tranh;

- Trường hợp không xin được chấp thuận cho một hợp đồng then chốt, các bên có thể cân nhắc thay đổi cấu trúc giao dịch, đàm phán lại hợp đồng với đối tác, hoặc dừng giao dịch;

- Sau hoàn tất, thông báo kịp thời cho tất cả đối tác về việc thay đổi chủ sở hữu theo yêu cầu của hợp đồng, kể cả các hợp đồng chỉ yêu cầu thông báo, để tránh bị coi là vi phạm nghĩa vụ thông báo;

- Khi soạn hợp đồng mới sau giao dịch, bên mua nên rà soát và hạn chế các điều khoản thay đổi quyền kiểm soát bất lợi, để thuận lợi cho các giao dịch tái cấu trúc hoặc thoái vốn về sau.

Tài liệu cần chuẩn bị:

- Danh sách hợp đồng trọng yếu, kèm bản sao toàn văn hợp đồng, phụ lục và các văn bản sửa đổi;

- Bảng tổng hợp điều khoản thay đổi quyền kiểm soát: sự kiện kích hoạt, hình thức yêu cầu, hậu quả, thời hạn;

- Dự thảo văn bản đề nghị chấp thuận gửi đối tác;

- Văn bản chấp thuận, miễn trừ đã nhận được từ đối tác.

Vấn đề pháp lý thường gặp

- Văn bản chấp thuận của ngân hàng chỉ do cán bộ quản lý quan hệ khách hàng ký, không phải người có thẩm quyền, nên không có giá trị ràng buộc ngân hàng.

- Văn bản chấp thuận được cấp cho một giao dịch với bên mua dự kiến ban đầu, nhưng sau đó bên mua thay đổi pháp nhân thực hiện giao dịch, nên văn bản không còn phù hợp.

- Đối tác biết về giao dịch qua kênh không chính thức trước khi được thông báo, và dùng điều khoản thay đổi quyền kiểm soát làm lợi thế để đàm phán lại điều kiện hợp đồng.

Quý khách hàng quan tâm đến đến dịch vụ tư vấn về M&A, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 329 656 280; WhatsApp: (+84) 329 656 280; WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123); Telegram: (+84) 329 656 280 để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Liên hệ:

- Zalo: 0932.191.299

- Gmail: info@quangminhlawfirm.com

- Viber: (+84) 329 656 280

- WhatsApp: (+84) 329 656 280

- WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123)

- Telegram: (+84) 329 656 280

Trong quá trình hoạt động, nếu Quý khách hàng có bất cứ thắc mắc hay cần hỗ trợ, hãy liên hệ với Công ty Đại Quang Minh. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng Quý khách hàng trong quá trình xây dựng, hoạt động và phát triển.

Chúc Quý khách hàng phát triển bền vững, đột phá thành công.

Trân trọng cảm ơn./.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN:

1. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: CÁC HÌNH THỨC MUA BÁN, SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP

2. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: QUY TRÌNH MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP

3. TƯ VẤN PHÁP LÝ M&A: THẨM ĐỊNH PHÁP LÝ TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIAO DỊCH M&A