PHÁP LÝ DỰ ÁN TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG: BỐN CÂU HỎI CẦN TRẢ LỜI TRƯỚC KHI CHỌN TÒA ÁN HAY TRỌNG TÀI

Một dự án có thể có hàng chục hợp đồng: hợp đồng thuê đất, hợp tác đầu tư, góp vốn, thi công, tư vấn, mua bán với khách hàng. Khi một hợp đồng phát sinh tranh chấp, sai lầm phổ biến không nằm ở việc kiện chậm mà ở việc chọn sai nơi giải quyết, bỏ lỡ thời hiệu hoặc thiếu chứng cứ ngay từ những ngày đầu.

Bài viết đặt ra bốn câu hỏi cần trả lời trước khi chủ đầu tư quyết định khởi kiện hay đề nghị trọng tài: hợp đồng nói gì về giải quyết tranh chấp, nên chọn tòa án hay trọng tài, còn thời hiệu hay không, và chế tài cùng chứng cứ đã đủ chưa. Các căn cứ chính là Bộ luật Dân sự 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự đã được sửa đổi năm 2025, Luật Trọng tài thương mại 2010 và Luật Thương mại 2005.

Quý khách hàng quan tâm đến dịch vụ tư vấn pháp lý dự án tranh chấp hợp đồng, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 329 656 280; WhatsApp: (+84) 329 656 280; WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123) để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Liên hệ:

- Zalo: 0932.191.299

- Gmail: info@quangminhlawfirm.com

- Viber: (+84) 329 656 280

- WhatsApp: (+84) 329 656 280

- Wechat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123)

- Telegram: (+84) 329 656 280

I. Pháp lý dự án tranh chấp hợp đồng: Câu hỏi thứ nhất, hợp đồng đã nói gì về cách giải quyết tranh chấp?

Câu trả lời của hầu hết tranh chấp nằm sẵn trong điều khoản giải quyết tranh chấp của chính hợp đồng. Điều khoản này thường quy định một trong các hướng: thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc tòa án, hoặc kết hợp theo thứ tự. Theo Điều 317 Luật Thương mại 2005, các hình thức cơ bản để giải quyết tranh chấp trong hoạt động thương mại gồm thương lượng, hòa giải, trọng tài và tòa án.

Nếu hợp đồng có quy định bắt buộc thương lượng hoặc hòa giải trong một thời hạn trước khi khởi kiện, bên khởi kiện cần thực hiện đúng và lưu lại chứng cứ việc đã thực hiện, vì bước này có thể ảnh hưởng đến việc thụ lý hoặc thái độ của bên kia. Với hợp đồng xây dựng, theo hướng dẫn trước đây có thể có thêm ban hoặc hội đồng xử lý tranh chấp do các bên thỏa thuận, chi phí tính trong giá hợp đồng và thường chia đều cho hai bên. Chủ đầu tư nên đối chiếu nghị định về hợp đồng xây dựng đang có hiệu lực để biết quy định hiện hành.

Nếu hợp đồng im lặng hoặc điều khoản không rõ, tranh chấp kinh doanh, thương mại giữa các tổ chức có đăng ký kinh doanh và cùng mục đích lợi nhuận thuộc thẩm quyền của tòa án theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Cách hiểu này vẫn nằm trong bản hợp nhất Bộ luật Tố tụng dân sự sau khi được sửa đổi bởi Luật số 85/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, nên chủ đầu tư có thể yên tâm về căn cứ cơ bản, nhưng vẫn cần kiểm tra thẩm quyền theo cấp tòa và theo lãnh thổ tại thời điểm khởi kiện.

II. Pháp lý dự án tranh chấp hợp đồng: Câu hỏi thứ hai, nên chọn tòa án hay trọng tài?

Điều kiện đầu tiên để đưa tranh chấp ra trọng tài là có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, theo Điều 5 Luật Trọng tài thương mại 2010. Thỏa thuận này có thể là điều khoản trong hợp đồng hoặc một thỏa thuận riêng, lập trước hoặc sau khi tranh chấp xảy ra. Nếu không có thỏa thuận trọng tài, các bên chỉ có thể đưa vụ việc ra tòa án.

Khi có cả hai lựa chọn, chủ đầu tư nên cân nhắc các điểm sau:

- Tính chung thẩm: theo Điều 60 Luật Trọng tài thương mại, phán quyết trọng tài có hiệu lực thi hành ngay và không có kháng cáo. Điều này giúp kết thúc nhanh hơn, nhưng cũng làm giảm cơ hội sửa sai so với tòa án có nhiều cấp xét xử;

- Tính bảo mật: tố tụng trọng tài thường được tiến hành kín, phù hợp khi dự án nhạy cảm về thương mại hoặc uy tín;

- Chủ thể và ngôn ngữ: với tranh chấp không có yếu tố nước ngoài, ngôn ngữ trọng tài thường là tiếng Việt, trừ trường hợp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, theo các bản hợp nhất của Luật Trọng tài thương mại;

- Chi phí và thời gian: trọng tài thường có phí theo giá trị tranh chấp, còn tòa án có án phí và thời hạn giải quyết theo từng cấp, nên cần so sánh theo giá trị cụ thể của tranh chấp;

- Biện pháp khẩn cấp tạm thời: cả tòa án và trọng tài đều có cơ chế liên quan đến việc áp dụng, thay đổi, bổ sung, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời, nên với tranh chấp có nguy cơ tẩu tán tài sản, cần tính đến việc yêu cầu biện pháp này từ sớm.

Ngoài ra, Luật số 85/2025/QH15 còn sửa đổi Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án. Với tranh chấp mà các bên còn muốn giữ quan hệ hợp tác trong dự án, hòa giải tại tòa án có thể là phương án trung gian cần cân nhắc trước khi vào xét xử.

Tại sao Quý khách hàng nên chọn Công ty Đại Quang Minh

Nguồn nhân lực: Là tập hợp đội ngũ chuyên gia pháp lý doanh nghiệp, chuyên viên pháp lý dự án có quá trình công tác lâu năm tại các Tập đoàn kinh tế tư nhân trong nước; các doanh nghiệp lớn có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam.

Chính sách tư vấn: Khách hàng được tặng gói tư vấn pháp lý hoàn toàn miễn phí khi sử dụng dịch vụ tại Công ty.

Tính chuyên nghiệp và kinh nghiệm: Đội ngũ nhân sự am hiểu sâu sắc về lĩnh vực pháp lý dự án, đảm bảo quá trình tư vấn nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.

Tiết kiệm thời gian: Sử dụng dịch vụ của chúng tôi giúp bạn tiết kiệm thời gian khi mọi thủ tục và hồ sơ liên quan đều được thực hiện trọn gói.

Tuân thủ pháp luật: Chúng tôi đảm bảo mọi quy trình đều tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật hiện hành.

Tính linh hoạt: Dịch vụ tư vấn được thiết kế phù hợp với nhu cầu cụ thể của từng khách hàng, giúp bạn lựa chọn giải pháp tối ưu cho dự án.

Đối tác tin cậy: Công ty Đại Quang Minh đã xây dựng được uy tín trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý với chi phí hợp lý cho nhiều cá nhân và doanh nghiệp trên toàn quốc.

Bảo mật thông tin: Chúng tôi cam kết bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân và thông tin kinh doanh của khách hàng.

Hỗ trợ chi tiết: Cung cấp hướng dẫn đầy đủ về quy trình và yêu cầu, giúp khách hàng hiểu rõ từng bước trong việc thực hiện thủ tục.

Tối ưu quy trình: Chúng tôi giúp đơn giản hóa quy trình thực hiện thủ tục, giảm thiểu rủi ro và những khó khăn có thể phát sinh.

Trải nghiệm khách hàng: Luôn hướng đến việc mang lại trải nghiệm tốt nhất thông qua tư vấn chuyên nghiệp và hỗ trợ tận tâm.

Tập trung phát triển kinh doanh: Khi sử dụng dịch vụ của chúng tôi, bạn có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi mà không cần lo lắng về các thủ tục pháp lý.

III. Pháp lý dự án tranh chấp hợp đồng: Câu hỏi thứ ba, còn thời hiệu khởi kiện hay không?

Thời hiệu là điểm mà nhiều chủ đầu tư bỏ lỡ nhất, vì các quy định liên quan không thống nhất. Theo Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Trong khi đó, Điều 319 Luật Thương mại 2005 quy định thời hiệu 02 năm với tranh chấp thương mại, và Điều 33 Luật Trọng tài thương mại 2010 cũng quy định thời hiệu 02 năm với khởi kiện theo thủ tục trọng tài, trừ trường hợp luật chuyên ngành có quy định khác.

Việc áp dụng mốc nào cho từng loại hợp đồng còn có các quan điểm khác nhau. Một số bài phân tích cho rằng với hợp đồng xây dựng, vì Luật Xây dựng không quy định thời hiệu riêng, nên áp dụng Điều 429 Bộ luật Dân sự với thời hiệu 03 năm. Ngược lại, nếu tranh chấp thuộc phạm vi Luật Thương mại hoặc được giải quyết bằng trọng tài thì mốc 02 năm có thể được áp dụng. Vì vậy, cách an toàn trong thực tiễn là lấy mốc ngắn nhất làm hạn hành động, thay vì chờ đến mốc dài nhất.

Mốc bắt đầu tính cũng cần được xác định cẩn thận. Đó là thời điểm bên có quyền biết hoặc phải biết quyền lợi bị xâm phạm, chẳng hạn ngày đến hạn bàn giao mà không bàn giao, ngày đến hạn thanh toán mà không thanh toán, hoặc ngày nhận được thông báo chấm dứt hợp đồng. Chủ đầu tư nên ghi mốc này vào sổ theo dõi rủi ro pháp lý của dự án, như đã phân tích trong bài về quản trị rủi ro. Theo Điều 184 và 185 Bộ luật Tố tụng dân sự, yêu cầu áp dụng thời hiệu phải được đưa ra trước khi tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc.

IV. Pháp lý dự án tranh chấp hợp đồng: Câu hỏi thứ tư, chế tài và chứng cứ đã sẵn sàng chưa?

Phạt vi phạm là điểm thường gây tranh cãi lớn nhất trong tranh chấp hợp đồng dự án. Điều 301 Luật Thương mại 2005 giới hạn mức phạt vi phạm không quá 8 phần trăm giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm đối với hợp đồng thương mại. Trong khi đó, Điều 418 Bộ luật Dân sự 2015 cho phép các bên tự thỏa thuận mức phạt. Thực tiễn xét xử và trọng tài chưa hoàn toàn thống nhất. Có phán quyết áp dụng mức 8 phần trăm cho hợp đồng xây dựng không dùng vốn nhà nước, nhưng cũng có quan điểm cho rằng pháp luật xây dựng không giới hạn mức phạt và các bên được thỏa thuận tự do. Chủ đầu tư nên tính rủi ro này khi soạn hợp đồng và khi tính khoản đòi trong tranh chấp.

Hợp đồng góp vốn đầu tư dự án cũng là tranh chấp hợp đồng, và nếu là tranh chấp kinh doanh, thương mại thì thuộc thẩm quyền của tòa án theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng dân sự, trừ khi các bên có thỏa thuận trọng tài. Vì vậy, các bài trước về hợp đồng hợp tác, đặt cọc, góp vốn và mua bán nên được đọc cùng bài này khi dự án phát sinh tranh chấp.

Về chứng cứ, chủ đầu tư nên lưu và hệ thống ngay từ khi có dấu hiệu bất ổn: hợp đồng và phụ lục, biên bản làm việc và nghiệm thu, nhật ký thi công, thông báo, văn bản đòi nợ, thư điện tử và tin nhắn công việc, chứng từ thanh toán và hồ sơ pháp lý dự án. Thông báo vi phạm và yêu cầu khắc phục nên được gửi bằng văn bản theo đúng địa chỉ trong hợp đồng, vì đây là chứng cứ về thời điểm biết quyền lợi bị xâm phạm và về việc bên kia đã được cho cơ hội sửa chữa.

Mỗi tranh chấp có hợp đồng, chứng cứ và hoàn cảnh riêng, nên nội dung trên chỉ mang tính định hướng chung. Chủ đầu tư nên đối chiếu quy định đang có hiệu lực và tham vấn trước khi gửi thông báo vi phạm, khởi kiện hoặc đề nghị trọng tài.

Quý khách hàng quan tâm đến dịch vụ tư vấn pháp lý dự án tranh chấp hợp đồng, vui lòng liên hệ Công ty Đại Quang Minh theo số Hotline: 0932.191.299; Zalo: 0932.191.299; Email: info@quangminhlawfirm.com; Viber: (+84) 329 656 280; WhatsApp: (+84) 329 656 280; WeChat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123) để được hỗ trợ miễn phí, trọn gói nhanh chóng, chính xác nhất.

Ngoài ra, Công ty Đại Quang Minh đang cung cấp cho Quý khách hàng các Dịch vụ về Giấy phép con khác; Đăng ký doanh nghiệp; Đầu tư; Lao động nước ngoài; Tư vấn thường xuyên cho hoạt động của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Liên hệ:

- Zalo: 0932.191.299

- Gmail: info@quangminhlawfirm.com

- Viber: (+84) 329 656 280

- WhatsApp: (+84) 329 656 280

- Wechat: (+84) 329 656 280 (ID: daiquangminh123)

- Telegram: (+84) 329 656 280

Trong quá trình hoạt động, nếu Quý khách hàng có bất cứ thắc mắc hay cần hỗ trợ, hãy liên hệ với Công ty Đại Quang Minh. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng Quý khách hàng trong quá trình xây dựng, hoạt động và phát triển.

Chúc Quý khách hàng phát triển bền vững, đột phá thành công.

Trân trọng cảm ơn./.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN:

1. TƯ VẤN, THỰC HIỆN THỦ TỤC VỀ PHÁP LÝ DỰ ÁN: CÁCH LẬP DỰ ÁN ĐẦU TƯ

2. TƯ VẤN, THỰC HIỆN THỦ TỤC VỀ PHÁP LÝ DỰ ÁN: THỦ TỤC THÀNH LẬP DỰ ÁN ĐẦU TƯ

3. TƯ VẤN, THỰC HIỆN THỦ TỤC VỀ PHÁP LÝ DỰ ÁN: PHÂN LOẠI DỰ ÁN ĐẦU TƯ